Η ιδεολογία ζωής του Θαλή και η συνάφειά της με την Ορθοδοξία – Σπερματικός λόγος

Στο παρόν άρθρο θα μελετήσουμε αποφθέγματα του φυσικού Φιλοσόφου Θαλή και θα καταδείξουμε την αξία τους.

Picture7

Ο Διογένης Λαέρτιος παραδίδει, ανάμεσα σε άλλα, ως αποφθέγματα του Θαλή και τα κάτωθι:

1. πρεσβύτατον των όντων θεός. Αγένητον γαρ

Δηλαδή: Το παλαιότερο από τα όντα είναι ο θεός, διότι είναι αγέννητος

2. Κάλλιστον κόσμος. Ποίημα γαρ θεού

Δηλαδή: Το πιο όμορφο είναι ο κόσμος, διότι είναι δημιούργημα του θεού

3. Τι το θείον, “το μήτε αρχήν έχον μήτε τελευτήν”

Δηλαδή: τί είναι θείον; (ρωτήθηκε) “αυτό που δέν έχει ούτε αρχή ούτε τέλος“, απήντησε

4. Ηρώτησε τις αυτόν, ει λήθοι θεούς άνθρωπος αδικών (απήντησε: ) “αλλ’ ουδέ διανοούμενος” έφη

Δηλαδή: Τον ρώτησε κάποιος αν μπορεί να κρυφτεί απ’ τους θεούς όποιος αδικεί. “Ούτε καν αν το σκέφτεται“, είπε

(Σχόλιο NovoScriptorium για τα αποφθέγματα 1-4: Ο Θεός για τον Θαλή είναι ‘αγέννητος‘, δίχως ‘αρχή και τέλος’, δηλαδή ‘άναρχος και ατελεύτητος‘. Είναι όχι μόνο ‘πανταχού παρών‘ αλλά και ‘καρδιογνώστης‘, καθώς ‘και τα διανοήματα‘ των ανθρώπων γνωρίζει. Ο δε κόσμος (εννοεί το Σύμπαν) είναι πανέμορφος και δημιούργημα του Θεού. Είναι φανερή η σύμπτωση των απόψεων του Θαλή με όσα πιστεύουμε και εμείς οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί)

5. Ερωτηθείς τι δύσκολον, έφη “το εαυτόν γνώναι”

Δηλαδή: Όταν τον ρώτησαν τι είναι δύσκολο, είπε: “να γνωρίσεις τον εαυτό σου”

6. Τι δε εύκολον, “το άλλωι υποθέσθαι”

Δηλαδή: και τι είναι εύκολο; “να συμβουλέψεις τον άλλον

(Σχόλιο NovoScriptorium για τα αποφθέγματα 5-6Η αυτογνωσία σε βάθος, η πραγματική αυτογνωσία, αποτελεί σημαντικό στόχο του Ορθοδόξου Χριστιανού, πολύ περισσότερο εκείνων που προχωρούν περισσότερο στην Νήψη. Τα ‘έξω από τον εαυτό μας’ είναι, πράγματι, πιο εύκολα. Μπορούμε εύκολα να δώσουμε συμβουλές στους άλλους που δεν τηρούμε οι ίδιοι! Και να υπερηφανευτούμε κι από πάνω ή να κάνουμε επίδειξη γνώσεων, τρόπων κλπ. Μπορούμε εύκολα να κρίνουμε και να κατακρίνουμε έξω από εμάς. Τούτο θίγει ο Φιλόσοφος εδώ. Πάλι έχουμε σύμπτωση απόψεων του Θαλή με την Ορθοδοξία)

7. Τις ευδαίμων, “ο το μεν σώμα υγιής, την δε ψυχήν εύπορος, την δε φύσιν ευπαίδευτος”

Δηλαδή: ποιός είναι ευτυχισμένος; (ρωτήθηκε) “αυτός που έχει υγεία στο σώμα, πλούτο στην ψυχή και καλώς πεπαιδευμένη φύση”, απήντησε (ως ‘φύση’ πληροφορούμαστε από το λεξικό Liddell&Scott ότι εννοούνται η διάνοια και οι φυσικές δυνάμεις του ανθρώπου)

8. Μη την όψιν καλλωπίζεσθαι, αλλά τοίς επιτηδεύμασιν είναι καλόν

Δηλαδή: Είναι καλό όχι το να φροντίζουμε για τον εξωτερικό καλλωπισμό αλλά για τα επιτηδεύματά μας (δηλαδή, κατά το Liddel&Scott, για τις εργασίες, ασχολίες, ενέργειες, συνήθειές μας)

(Σχόλιο NovoScriptorium για τα αποφθέγματα 7-8: Είναι φανερό πως ο Θαλής δεν προκρίνει την υλιστική-ηδονιστική στάση ζωής. Ο εξωτερικός καλλωπισμός αποτελεί δείγμα φιλαυτίας, ματαιοδοξίας, κενοδοξίας, και οπωσδήποτε σχετίζεται και με το πάθος της ηδονής. Αν οι συνήθειές μας είναι ‘επιφανειακές’, ας μην αναμένουμε να είναι ‘ουσιαστική’ η ζωή μας. Ο Φιλόσοφος προτείνει τα ακριβώς αντίθετα. Πέραν της υγείας, που για όλους τους ανθρώπους είναι πάντοτε ευκταία και απαραίτητη, επιζητεί ‘πλούτο ψυχής’ και ‘καλώς πεπαιδευμένη φύση’. Πριν από οτιδήποτε άλλο, παρατηρούμε πως ο Θαλής πιστεύει στην ύπαρξη της ψυχής. Θεωρεί δε ευτυχία αυτή να έχει ‘πλούτο’. Όχι τυχαίως, αυτό συναρτάται με την ‘καλώς πεπαιδευμένη φύση’. Μία διάνοια και ένα σώμα που δεν έχουν εισέλθει στην διαδικασία της Παίδευσης-Άσκησης δεν είναι δυνατό να προσδίδουν αυξητικό πλούτο στην ψυχή.

Από τα συνολικά λεγόμενα του Θαλή στα αποφθέγματα που παραθέσαμε προκύπτει ένα λογικό, τελικό συμπέρασμα: ο άνθρωπος πρέπει να ζει με διαρκή ‘μνήμη Θεού’-αφού ο Θεός όχι μόνο είναι ο δημιουργός και κυβερνήτης όλων, αλλά ελέγχει και το παραμικρό διανόημα του ανθρώπου-καλλιεργώντας την ψυχή του και επιδιώκοντας την βαθειά και πραγματική αυτογνωσία, μέσα από διαρκή Άσκηση, σε σώμα και νου, αποφεύγοντας κακές επιφανειακές, μή ουσιαστικές, συνήθειες, τοποθετώντας στην θέση τους την συνήθεια αγαθών και ενάρετων διανοημάτων, λόγων και έργων. Εντυπωσιακή η σύμπτωση με όσα πιστεύουμε και εμείς οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί)

Ισίδωρος Άγγελος

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: