Περί επιθυμιών – Μια Πυθαγόρεια προσέγγιση

Στο παρόν άρθρο παραθέτουμε ένα απόσπασμα “Εκ των Αριστόξενου Πυθαγορικών αποφάσεων καί Πυθαγορικού βίου” όπου αναλύεται συνοπτικώς το ζήτημα των επιθυμιών.

2506_pythagore_440x260

Αρχαία Ελληνικά: “περί δε επιθυμίας τάδε έλεγον. Είναι τό πάθος τούτο ποικίλον καί πολυειδέστατον. Είναι δε των επιθυμιών τας μεν επικτήτους τε καί παρασκευαστάς, τας δε συμφύτους. Αυτήν μεντοί την επιθυμίαν επιφοράν τινά τής ψυχής καί ορμήν καί όρεξιν είναι πληρώσεως ή παρουσίας αισθήσεως ή κενώσεως καί απουσίας καί του μή αισθάνεσθαι. Επιθυμίας δε ημαρτημένης τε καί φαύλης τρία είναι είδη τα γνωριμώτατα, ασχημοσύνην ασυμμετρίαν ακαιρίαν. Η γαρ αυτόθεν είναι τήν επιθυμίαν ασχήμονα τε καί φορτικήν καί ανελεύθερον. Η τούτο μεν ου, σφοδρότερον δε καί χρονιώτερον του προσηκόντος. Η τρίτον πρός ταυτά, ότε ου δεί καί πρός α ου δεί”

Απόδοση: “γιά τήν επιθυμία έλεγαν τά εξής: ότι είναι αυτό τό πάθος ποικίλο καί πολύμορφο. Ότι από τίς επιθυμίες άλλες είναι επίκτητες καί δημιουργημένες καί άλλες έμφυτες. Ότι η ίδια η επιθυμία είναι κάποια τάσις τής ψυχής και ορμή καί διάθεσις γιά πλήρωσιν ή γιά παρουσία αίσθησης ή γιά εκκένωσιν καί απουσία καί τό νά μήν αισθάνεται. Τής λανθασμένης καί τής φαύλης επιθυμίας έλεγε ότι τρία είναι τά γνωρίσματα: η ασχημοσύνη, η ασυμμετρία καί η ακατάλληλη περίστασις. Διότι είναι η επιθυμία από τή φύσιν της άπρεπη, φορτική καί ανελεύθερη ή, άν δέν είναι αυτά, είναι κάτι πιό έντονο καί πιο μακροχρόνιο απ’ όσο πρέπει. Ή, τρίτον, όταν δέν πρέπει καί γιά εκείνα που δέν πρέπει”

NovoScriptorium: Ας αναλογιστούμε σε ποιο περιβάλλον ζούμε σήμερα οι άνθρωποι. Η ασχημοσύνη, η ασυμμετρία και η ακατάλληλη περίστασις στις επιθυμίες έχουν γίνει κυρίαρχα στοιχεία στην εποχή μας. Πού βαδίζουμε, άραγε; Προσοχή στην ανάλυση που γίνεται στο αρχαίο κείμενο: πρωτίστως δημιουργούνται ψυχοπνευματικά προβλήματα στο ίδιο το άτομο που επιθυμεί με τους παραπάνω τρόπους, νοιώθει ‘φορτικότητα’ μας λέει. Ακόμη χειρότερα, πηγαίνει ‘ριζικά’ και μας αποκαλύπτει ότι η υποταγή του ανθρώπου στις επιθυμίες είναι ανελευθερία. Και βεβαίως, όταν κάποιος είναι σκλάβος των ιδίων του των παθών, πόσο πιθανό είναι να μην είναι σκλάβος σε κάποιους άλλους που με τους διάφορους (μελετημένους οπωσδήποτε) τρόπους τους διαχειρίζονται αυτή την εσωτερική σκλαβιά του; Μη μας κάνει λοιπόν ιδιαίτερη εντύπωση που οι σύγχρονοι άνθρωποι σπάνια αντιδρούν στην Εξουσία και, όταν αυτό συμβαίνει, γίνεται για τους λάθος λόγους, δηλαδή για την ικανοποίηση των παθών τους (ανταλλακτικό μέσο, χρήμα).

Ισίδωρος Άγγελος

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: