Ο Δημόκριτος ως θεολόγος

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε και αναλύουμε πέντε αποφθέγματα του Δημοκρίτου με σαφείς θεολογικές αναφορές.

democritusnaples

Απόφθεγμα πρώτο: “Μούνοι θεοφιλέες, όσοι εχθρόν το αδικέειν” ( =Μόνοι αγαπητοί στον Θεό, όσοι εχθρεύονται το αδικείν)

NovoScriptorium: Το πρώτο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι ο Θεός είναι εντελώς ξένος προς την αδικία -δεν θα μπορούσε να είναι αλλιώς βέβαια, καθώς ο Θεός είναι ξένος από κάθε κακό. Μόνοι αγαπητοί στον Θεό είναι όσοι εχθρεύονται, λέει, το άδικο. Παρατηρούμε πως δεν λέει ‘όσοι δεν πράττουν το άδικο’ αλλά ‘όσοι το εχθρεύονται’. Είναι ξεκάθαρο πως εδώ ο Δημόκριτος αναφέρεται στην καρδιακή προαίρεση του ανθρώπου, καθώς πολλές φορές μπορεί να συμβεί ο άνθρωπος να αδικήσει χωρίς να το επιθυμεί. Μας πληροφορεί, σαφώς, ότι ο Θεός εξετάζει την προαίρεση του ανθρώπου και έπειτα τις πράξεις του. Φανερό επίσης είναι και το αντίθετο δίδαγμα: οι άνθρωποι που αγαπούν και αρέσκονται να αδικούν δεν είναι αγαπητοί στον Θεό. Όπως είπε και ο Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης ‘Όλες οι αμαρτίες έχουν ελαφρυντικά, η αδικία δεν έχειμαζεύει οργή Θεού. Φοβερό! Αυτοί που αδικούν, βάζουν φωτιά στο κεφάλι τους’

Απόφθεγμα δεύτερο: “Ο τα της ψυχής αγαθά αιρεόμενος τα θειότερα αιρέεται. ο δε του σκήνεος τα ανθρωπήϊα” ( =Αυτός που προτιμά τα αγαθά της ψυχής επιλέγει τα πιο θεία. αυτός όμως που προτιμά τα αγαθά του σώματος επιλέγει τα ανθρώπινα)

NovoScriptorium: Σαφής η διάκριση του Δημοκρίτου στα πράγματα. Ο Υλισμός και ο Ηδονισμός (διότι περί αυτού πρόκειται εφόσον συζητούμε για ‘σώμα’) είναι χοϊκά, γήινα, πρόσκαιρα όπως και ο άνθρωπος. Οι ενασχολήσεις της ψυχής, η άσκηση στις Αρετές δηλαδή, είναι ουράνια, θεία, αιώνια. Συνεπώς, εξίσου σαφές το μήνυμα πως το Θείο Όν δεν είναι δυνατόν να προσεγγιστεί, πολλώ δε μάλλον ο άνθρωπος να δεχτεί αποκαλύψεις Εκείνου και προσωπική βιωματική σχέση, αν επιλέγει να ζει για το σώμα και όχι απλώς με το σώμα, προς δόξαν Θεού.

Απόφθεγμα τρίτο: “Θείου νου το αεί τι διαλογίζεσθαι καλόν” ( =Είναι γνώρισμα θείου νου το να διαλογίζεται πάντοτε κάτι καλό)

NovoScriptorium: Ο Θεός είναι ξένος από κάθε κακία. Συνεπώς, ό,τι καλό είναι αρρήκτως συνυφασμένο με Εκείνον. Δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά όσον αφορά στις σκέψεις μας, στους λογισμούς. Ο άνθρωπος που προσπαθεί να ζεί κατά Θεόν προσπαθεί να κάνει το καλό διαρκώς. Και τούτο ξεκινάει, όπως είδαμε σε πρόσφατο άρθρο μας, από τον νου. ‘Καθαρός ο νους, καθαρό και το σώμα’, προφανώς από την αμαρτία και τις παραχρήσεις-καταχρήσεις αυτού. Καλοί λογισμοί δηλαδή, όπως αναφέρει ο Δημόκριτος, είναι οι Θείοι λογισμοί. Είναι απόδειξη ότι ο άνθρωπος έχει διαρκή μνήμη Θεού και προσωπική βιωματική σχέση μαζί Του.

Απόφθεγμα τέταρτο: “Ευδαιμονίη ψυχής και κακοδαιμονίη” ( =Η ευτυχία και η κακοτυχία είναι της ψυχής)

Απόφθεγμα πέμπτο: “Ευδαιμονίη ουκ εν βοσκήμασιν οικεί ουδέ εν χρυσώ. ψυχή οικητήριον δαίμονος” ( =Η ευτυχία δεν κατοικεί ούτε στα κοπάδια των ζώων ούτε στο χρυσάφι. Κατοικία του Θεού είναι η ψυχή)

NovoScriptorium: Ο Δημόκριτος ονομάζει ‘κατοικία του Θεού‘ την ψυχή. Είναι σαφές ότι η συνάντηση του ανθρώπου με τον Θεό γίνεται στον ‘χώρο’ της καρδίας, της ψυχής. Για άλλη μια φορά επιμένει ότι η ευδαιμονία δεν προέρχεται από και δεν σχετίζεται με τα υλικά αποκτήματα και τις απολαύσεις. Τέλος, ισχυρίζεται ότι η ευδαιμονία ή η κακοδαιμονία προέρχονται, ανήκουν στην ψυχή. Δηλαδή μας λέει ότι όλα εξαρτώνται από την σχέση που έχει ο άνθρωπος με τον Θεό. Εν ολίγοις, ο άνθρωπος ως ελεύθερο πλάσμα επιλέγει το πώς θα εξελιχθεί η ζωή του: Μακριά από τον Θεό και με κακοδαιμονία ή κοντά στον Θεό με ευδαιμονία;

Ισίδωρος Άγγελος

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: