Περί του υψηλοτάτου Μυστηρίου της Αγίας Τριάδος – Θεολογική και δογματική ερμηνεία – Ερωταποκρίσεις

1. Ειπέ μοι, υπάρχει άνθρωπος λέγων ότι δεν υπάρχει Θεός;

Είπεν άφρων εν τη καρδία αυτού ουκ έστι Θεός. Πλην των τοιούτων, δεν υπάρχει άνθρωπος σώφρων, μετριόφρων, αγνός, δίκαιος, και να λέγει ότι δεν υπάρχει Θεός.Agia_Triada1

2. Ειπέ μοι, πώς είναι ο Θεός;

Ο Θεός είναι τρισυπόστατος και άκουε συνετώς και νοήσεις το της Αγίας Τριάδος μυστήριον, καθώς δύναται άνθρωπος νοήσαι, ή και φθάσει εκεί που οι Άγγελοι δεν τολμώσι. Λοιπόν η Αγία Τριάς, είναι τρία άγια, τρία συνάγια, τρία έμμορφα, τρία ενεργά, τρία συνεργά, τρία ενυπόστατα, τριά συνυπόστατα.

3. Ειπέ μοι, Πόσας υποστάσεις ομολογείς της Αγίας Τριάδος;

Τρεις υποστάσεις ομολογώ, τρία πρόσωπα, τρία ίδια, τρία άτομα και τρεις χαρακτήρας.

4. Ειπέ μοι τας υποστάσεις της Αγίας Τριάδος;

Άλλη υπόστασις είναι ο Πατήρ, άλλη ο Υιός, και άλλη το Άγιον Πνεύμα, μιας ενώσεως και τριών διαιρέσεων ηνωμένων ήτοι μιας Θεότητος.

5. Ειπέ μοι, πώς εκ του ανθρώπου εννοήσω την διαίρεσιν, και εκ του Ποταμού την ένωσιν, των τριών Υποστάσεων της Αγίας Τριάδος;

Ούτε τρεις υποστάσεις μεμερισμένας καθ’ εαυτάς, ως τε σωματοφυώς επ’ ανθρώπων εστί λογίσασθαι την Αγίαν Τριάδα, ίνα μη πολυθεϊαν ως τα έθνη φρονήσωμεν, άλλ’ ώσπερ εκ πηγής ποταμός γεγεννημένος, και μη διαιρούμενος καίτοι δύο σχήματα και δύο ονόματα τυγχάνουσι.

6. Ειπέ μοι, ποία υπόστασις της Αγίας Τριάδος ήτο προτήτερα;

Καμμία από τας τρεις υποστάσεις δεν ήτο προτήτερα από την άλλην τελείως ούτε ο Πατήρ ήτο προτήτερα από τον Υιόν, ούτε ο Υιός από τον Πατέρα, ούτε ο Πατήρ και ο Υιός από το Πνεύμα, διά να γένει και πρώτον το ένα του άλλου.

7. Ειπέ μοι, πώς είναι η Θεότης;

Η Θεότης των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος είναι μία ουσία και φύσις, υπερούσιος και υπερφυής.

8. Ειπέ μοι, τι είναι η μία Τριάς;

Η μία Τριάς είναι μία Θεότης και τούτο λέγεται Τριάς διά τα πρόσωπα, ήτοι δια τας υποστάσεις. Και επειδή ο Θεός μερίζεται εις Τριάς αμερίστως, είναι δε ηνωμένα εις ένα ασυγχύτως, δια τούτο καλείται μία Τριάς ο Θεός.

9. Ειπέ μοι, πώς είναι η των τριών υποστάσεων η Θεότης μία;

Η Θεότης των τριών υποστάσεων ηνωμένων, είναι ώστε, να είναι η αυτή Θεότης, ούτε ένα, ούτε τρία, αλλ’ εν ταυτώ και ένα, και τρία, δηλαδή μία Θεότης, και τρία πρόσωπα και ούτε το ένα είναι συγκεχυμένον δια την ένωσιν ούτε τα τρία είναι χωρισμένα δια την διαίρεσιν, ότι η Θεότης επειδή έχει το υπερούσιον, έχει μόνη και το άτρεπτον και αναλλοίωτον.

10. Ειπέ μοι επί Θεού πόσας ουσίας ομολογείς;

Μίαν ουσίαν λέγω, μίαν φύσιν, μίαν μορφήν, γένος, μίαν δόξαν, μίαν αξίαν και κυριότητα.

11. Ειπέ μοι, πώς να πιστεύω την Αγίαν Τριάδα;

Πίστευε εις Πατέρα, και Υιόν, και Άγιον Πνεύμα, εις την Αγίαν Ζωαρχικήν Τριάδα, εν τρισίν υποστάσεσι, και μια Θεότητι γνωριζομένην διαιρετήν μεν ταις υποστάσεσι, και ταις υποστατικαίς ιδιότησιν, ηνωμένην δε τη ουσία.

12. Ειπέ μοι, πόσα λέγεις εις Θεόν αίτια;

Ένα αίτιον επί Θεού λέγω, και τούτο εστίν ο Θεός Πατήρ Αυτός γεννά τον Υιόν, και εκπορεύει και το Πνεύμα. Λοπόν γίνωσκε, ότι ο Πατήρ μόνος εστίν αίτιος ο δε Υιός ουκ έστιν αίτιος, αλλά αιτιατός. Ώστε αίτιος εστί μόνος ο Πατήρ τα δε αιτιατά δύο, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα.

13. Ειπέ μοι, διατί λέγεται ο Πατήρ αίτιος;

Αίτιος λέγεται ο Πατήρ διότι γεννά, και δεν γεννάται εκπορεύει, και δεν εκπορεύεται. Γεννά μεν το Υιόν εκπορεύει δε και το Πνεύμα το Άγιον. Και δια τούτο λέγεται Πατήρ αίτιος.

14. Ειπέ μοι, διατί ο Υιός είναι άναρχος;

Διότι ένας είναι ο Πατήρ, ο Πατήρ και είναι άναρχος, τουτέστιν αναίτιος, δεν είναι εκ τινος. Ένας είναι Υιός, και ουκ άναρχος, τουτέστιν ουκ αναίτιος, διότι εκ του Πατρός είναι εάν όμως την από χρόνου λάβεις αρχήν, και άναρχός εστιν ο Υιός, δια το είναι συνάναρχος τω Πατρί, και διότι ο ποιητής των χρόνων, δεν είναι υπό χρόνον.

15. Ειπέ μοι, μήπως ο Πατήρ ως αίτιος είναι και πρώτος του Υιού;

Ούτε ο Πατήρ είναι πρώτος, αν και είναι αίτιος του Υιού, ούτε ο Υιός είναι δεύτερος, αν και γεννάται από τον Πατέρα. Ούτε το Πνεύμα το Άγιον είναι τρίτον, αν και εκπορεύεται από τον Πατέρα.

16. Ειπέ μοι, μήπως το Πνεύμα είναι κτίσμα;

Εφ’ όσον το Πανάγιον Πνεύμα ανάρχως τω γεγεννημένω Υιώ συνυπάρχει, ως δίδυμος του Πατρός ακτίς, δεν είναι κτίσμα, αλλά είναι Θεός. Επειδή το ένα και το αυτό πρόσωπον του Πατρός, εξ ου ο Υιός γεννάται, και το Πνεύμα το Άγιον εκπορεύεται, δια τούτο και κυρίως τον ένα αίτιον όντα των αυτού αιτιατών, ένα Θεόν λέγομεν.

17. Ειπέ μοι, διατί το Πνεύμα το Άγιον, Πνεύμα Υιού αυτό ονομάζομεν;

Πρέπει να γνωρίζεις, ότι εκ του Υιού το Πνεύμα δεν λέγομεν, αλλά Πνεύμα Υιού αυτόονομάζομεν. Και όταν Υιού Πνεύμα ονομάζομεν, όχι ως εξ αυτού του Υιού, αλλ’ ως δι’ αυτού εκ του Πατρός εκπορευόμενον, διότι μόνος αίτιος ο Πατήρ είναι και έχει εν εαυτώ το ενυπόστατον εκπόρευμα και Πρόβλημα.

18. Ειπέ μοι, περί Αγίας Τριάδος πόσον είναι αρκετόν να πιστεύωμεν;

Αρκεί τω Χριστιανώ πιστεύειν, ότι ο Υιός και το Πνεύμα το Άγιον, εν μία αρχή διαμένουσι, και εκ μιας πηγής του Θεού και Πατρός πηγάζουσιν αλλ’ ο μεν Υιός γεννητώς, το δε Άγιον Πνεύμα εκπορευτώς, σωζομένης της ιδίας των προσώπων ιδιότητος.

19. Ειπέ μοι, τι πρέπει να προσέχω όταν λέγω αίτιον τον Θεόν και Πατέρα;

Όταν λέγεις τον Πατέρα αίτιον του Υιού, να προσέξεις, να μην προξενείς υποψίαν, ότι ο Θεός και Πατήρ ήτο μόνος Του κανένα καιρόν, εις τον οποίον καιρόν δεν ήτο και ο Υιός, και ότι τον εγέννησεν ύστερον, επειδή έγινεν αίτιος της υπάρξεως αυτού.

20. Ειπέ μοι, πώς εκ της ψυχής, εννοήσω, ότι συν Πατρί έστιν ο Υιός, και το Άγιον Πνεύμα;

Πρόσεξε και νόησον ότι, ώσπερ επί της ψυχής άμα ψυχή λογική, συν τη ψυχή, και ο λόγος συνυπάρχει, και συνάμα εν αυτή το πνεύμα το ζωτικόν και συστατικόν και συμπληρωματικόν είναι, ούτως νόησον ότι άμα Πατήρ, άμα Θεός Λόγος, συνάμα το Πνεύμα συν Υιώ και Πατρί εστί.

21. Ειπέ μοι, ποίον εκ των τριών προσώπων της Αγίας Τριάδος είναι άναρχον;

Επίστησον ώδε τον νουν σου, και νόησον, ότι Άναρχον λέγεται το προ της αρχής ο, και ως εκ τούτου άναρχος είναι ο ένας τρισυπόστατος Θεός. Άναρχος λοιπόν εστίν ο Πατήρ, άναρχος ο Υιός, άναρχος το Πνεύμα το Άγιον, και είναι ένας Θεός, ένας Κύριος ως εξ ενός Ηλίου διότι τρισσολαμπής εστίν η Παναγία Τριάς.

22. Ειπέ μοι, εις την Αγίαν Τριάδα ποίος είναι πρώτος;

Εις την Αγίαν Τριάδα ουδείς πρώτος, και ουδείς ύστερος, αλλά άμα Πατήρ, άμα Υιός, άμα Πνεύμα Άγιον και δια τούτο και συνάναρχοι λέγονται.

23. Ειπέ μοι, διατί εις την Αγίαν Τριάδα δεν υπάρχει πρώτος;

Εις την Αγίαν Τριάδα δεν υπάρχει τρόπος ή λόγος να λέγωμεν, ο μεν πρώτος, ο δε ύστερος, αλλ’ άμα και συνάμα οι τρεις, Πατήρ, Υιός και Πνεύμα Άγιον. Διότι εις την αδιαίρετον και ασύγχυτον Τριάδα δεν είναι δυνατόν ούτε να νοήσει ούτε να ειπή τινάς, πρώτον και δεύτερον και τρίτον, ή μεγαλύτερον και μικρότερον.

24. Ειπέ μοι, Πόσον ο Πατήρ είναι μεγαλύτερος του Υιού;

Το να βάλει τινάς εις τον νουν του μόνον, ότι ο Θεός και Πατήρ είναι προτήτερος ή μεγαλύτερος του Υιού και Λόγου, τούτο είναι ασεβέστατον  διότι προς σωματικήν γύμνασιν των ανθρώπων λέγομεν τον Θεόν Πατέρα πρώτον του Υιού, και να μη εννοήσης, πως ο Πατήρ ήτο προτήτερα από τον Υιόν κανένα καιρόν μηδέ να ειπής πως ο Πατήρ είναι προτήτερος ή μεγαλύτερος από τον Υιόν.

25. Ειπέ μοι, τι πρέπει να λέγω δια τα τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος;

Μόνον τούτο πρέπει να λέγεις, ότι είναι μαζί ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, χωρίς να κάμης καμμίαν διακοπήν εις αυτά, ούτε με το λεπτότατον μέρος του χρόνου, ή της στιγμής και ότι μαζί με τον Πατέρα παρευθύς είναι και ο Υιός γεγεννημένος, και το Πνεύμα εκπορευόμενον εκ του Πατρός.

26. Ειπέ μοι, μήπως υπάρχει εν τη Αγία Τριάδι βαθμός;

Δεν υπάρχει εν τη Αγία Τριάδι βαθμός, και δεν πρέπει ανώτερον ή κατώτερον να λέγεις διότι όλη η Θεότης τη εαυτής τελειότητι ίσια εστίν ώστε των φωνών υπεξαιρουμένων μόνον αι την των Προσώπων σημαίνουσιν ιδιότητα.

27. Ειπέ μοι, ποίαν τιμήν έχει ο Θεός και ο Πατήρ;

Η Αγία Τριάς είναι ομότιμος, ήτοι μίαν τιμήν ίσιαν έχουσι και τα τρία πρόσωπα. Αρχήν χρόνου και τέλος δεν έχουσι. Τίποτε το ένα πρόσωπον από το άλλο δεν αλλάσσουσι, πλην, ότι ο μεν Πατήρ γεννά και εκπορεύει, ο δε Υιός γεννάται, και το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται. Και είναι η Αγία Τριάς άπειρος, ατελεύτητος, άφθαρτος, αϊδιος, αείποτε και κανένα από ότι είναι εις τον κόσμον δεν την ομοιάζει.

28. Ειπέ μοι, μήπως υπάρχει διαφορά εν τη Αγία Τριάδι;

Διαφορά εν τη φύσει, ουχί εν τω θελήματι, ουχί εν δε το γεννάν, και γεννάσθαι, και εκπέμπειν, και εκπορεύεσθαι, Ναι.
Διότι ο μεν Πατήρ γεννά, τουτέστιν εγέννησεν ο δε Υιός γεννάται, τουτέστι γεγέννηται και ότι Αυτός ο Πατήρ εκπέμπει το Πνεύμα, τουτέστιν εξέπεμψε και το Πνεύμα εκπορεύεται, τουτέστιν εκπεπόρευται.

29. Ειπέ μοι, εκ του ανθρώπου πώς είναι ο γεννήσας Πατήρ;

Ο Πατήρ και Θεός δεν είναι όπως εγώ, ως κριστός που πρέπει να υπάρχει Πατήρ ούτε γεννήσας, ως εγώ, κτιστόν υιόν. Ουδέ ο Υιός, ως πας σαρκικός γεγέννηται υιός. Ουδέ το Πνεύμα το Άγιον, ως το του ανθρώπου πνεύμα περιγραπτόν αλλ’ άρρητον και ανέκφραστον είναι το της Αγίας Τριάδος μυστήριον.

30. Ειπέ μοι, αφού ο Θεός είναι ένας πώς δεν είναι ανάγκη να είναι ένα μόνον πρόσωπον;

Δεν είναι ανάγκη να είναι ένα πρόσωπον ο Θεός, διότι ο Θεός είναι ένας εις την φύσιν και την ουσίαν, μα τρισυπόστατος, καθώς είναι φανερόν και από την διδασκαλίαν Αυτού του Σωτήρος ημών, όπου είπε προς τους Αποστόλους «Πορευθέντες ουν μαθητεύσατε πάντα τα Έθνη, βαπτίζοντες αυτούς εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος», από τα οποία λόγια φανερώνεται πως εις την μίαν και μόνην Θεότητα, είναι τα τρία πρόσωπα ηνωμένα.

31. Ειπέ μοι, τι άραγε να είναι ο Θεός εις την φύσιν Του;

Το τι είναι ο Θεός εις την φύσιν Του, τούτο είναι αδύνατον να γνωρισθή από κανένα κτίσμα, όχι μόνον ορατόν, αλλά και αόρατον, ήτοι και από αυτούς τους Αγγέλους διότι δεν υπάρχει ουδεμία σύγκρισις ανάμεσον του Κτίστου και του κτίσματος, και επομένως φθάνει μας προς ευσέβειαν, να ηξεύρωμεν πως έχομεν ένα τρισυπόστατον Θεόν.

32. Ειπέ μοι, διατί δεν δύναμαι να καταλάβω την φύσιν του Θεού;

Επειδή ο Θεός ανερμήνευτός έστι, δια τούτο δεν δύνασαι να καταλάβεις αυτού την φύσιν ουδέ όμοιος ημίν εστι μονοπρόσωπος. Εάν ήτο μονοπρόσωπος, εγινώσκομεν αν αυτόν, ως γινώσκομεν ημάς αυτούς. Είναι δε ένας μεν ο Θεός, τα δε πρόσωπα Αυτού τρία, Πατήρ, Υιός και Άγιον Πνεύμα.

33. Ειπέ μοι, άρα χωρείται ο Θεός εν ενί τόπω ή όχι;

Πρόσχες τον νουν σου και νόησον, ότι ο Θεός φως εστιν αθεώρητον και αχώρητον ούτε θεωρείτε ο Θεός, ούτε χωρείται που. Και επειδή δεν χωρείται εις το παν, πώς είναι δυνατόν φανήται ή νοηθήναι υπό τινος; Διότι ουδέ Μωϋσής ο Θεόπτης, ουδέ οι Μαθηταί του Θεού Λόγου Αυτού, εν τω της Μεταμορφώσεως εκείνω όρει, ουδέ άλλος τις ποτέ ηδυνήθη γυμνήν την Θεότητα θεωρήσαι. Ώστε δήλον, ότι ούτε εις ένα τόπον χωρείται, αλλά πανταχού παρώ εστι.

34. Ειπέ μοι, δεξιά ή αριστερά μας είναι ο Θεός;

Εις όλα τα εξ είδη του τόπου ευρίσκεις τον Θεόν. Δεξιά, αριστερά, άνω, κάτω, έσω και έξω, ωσάν εις παράδειγμα ένα μυρμήγκι μικρόν να είναι μέσα εις το μέσον του αλωνίου και δεν δύνασαι να ειπής ότι δεξιά ή αριστερά είναι, έτσι είμεθα και ημείς προς τον Θεόν, και δεν είναι δυνατόν να ειπούμεν ότι, δεξιά ή αριστερά μας είναι ο Θεός, αλλά όπου τον ζητήσεις, εκέι και τον ευρίσκεις.

35. Ειπέ μοι, ποίος είναι ο τόπος της του Θεού αναπαύσεως;

Της του Θεού αναπαύσεως τόπος μήτε η γη είναι, μήτε ο ουρανός, μήτε ψυχή αβθρώπου ευσεβής δύναται όλον να τον χωρέσει διότι εάν χωρούσε τον Θεόν ένας τόπος, εις άλλον τόπον δεν θα ήθελεν να είναι. Αλλ’ επειδή είναι αχώρητος, δια τούτο μηδέ τόπον αναπαύσεως έχει ο Θεός. Αναπαύεται δε εις καθενός ευσεβούς χριστιανού ψυχήν, αλλ’ όχι και να μην είναι και αλλού, αμή όπου τον γυρεύσεις, εκεί και τον ευρίσκεις.

36. Ειπέ μοι, εάν πρέπει το θείον ανθρωπόμορφον να λογιζώμεθα;

Μη γένοιτο όχι ως ανθρωπόμορφον, ούτε ομοιόν τινι κτίσματι, αλλ’ ούτε τον Θεόν ειδέ τις όπως είναι, ίνα την εαυτού μορφήν διηγήσεται. Βλέπεται ο Θεός πολλάκις τοις εκλεκτοίς Αυτού, σχηματίζων εαυτόν, ως η δύναμις εγχωρεί των βουλομένων βλέπειν Αυτόν, καθώς εδήλωσεν ειπών, «Εγώ οράσεις επλήθυνα, και εν χερσί Προφητών ωμοιώθην».

37. Ειπέ μοι, πώς εκ της ψυχής εννοήσω το τρισυπόστατον του ενός Θεού;

Ερεύνησον και είδε, ότι όπως άλλη είναι της ψυχής η υπόστασις του νοός, και ετέρα είναι η του λόγου αλλά μία των εκατέρων η ουσία, και μία φύσις και η ενέργεια, και ένα αυτών το θέλημα πάρεξ του σώματος. Ούτως ερεύνα τα περί της Θεότητος, και ευρήσεις νουν, τον Πατέρα και λόγον, τον Μονογενή Αυτού Υιόν και πνεύμα, το Πνεύμα το Άγιον. Δια των τριών τούτων υποστάσεων ένας Θεός οράται και κηρύττεται θεοπρεπώς.

38. Ειπέ μοι, πώς ο Θεός και Πατήρ έχει Πνεύμα;

Ο Πατήρ και Θεός είναι Νους έχει Πνεύμα, και λέγεται Πατήρ του Υιού και Λόγου, και Προβολεύς του Πνεύματος, καθώς λέγεται και Γεννήτωρ του Λόγου.

39. Ειπέ μοι, με ποίον τρόπον οι Άγγελοι μαρτυρούσι την Αγίαν Τριάδα και τον Υπερούσιον Νουν;

Μαρτυρούσι οι Άγγελοι την Αγίαν Τριάδα ως εξής : Ως μεν Νόες, τον προαιώνιον και υπερούσιον Νουν τον Πατέρα κηρύττουσιν. Ως δε λογικοί και σοφοί, τον Θεόν Λόγον και την Σοφίαν την μένουσαν εν τω μεγάλω Νοϊ εμφαίνουσι. Και επειδή ζώσιν αεί, και έχουσι δωρεάς φωτισμάτων, δηούν την ζώσαν εν τω Αγίω Πνεύματι ζωοποιόν και αγιαστικήν ενυπόστατον δύναμιν, ήτοι το Πανάγιον Πνεύμα, το οποίον είναι η πηγή όλων των χαρισμάτων.

40. Ειπέ μοι, τι είναι ο Νους της Θεότητος;

Ο Νους της Θεότητος είναι οντοποιητικός, διότι γεννά και παράγει τα πάντα, και παν ότι ο Θεός διανοηθεί, πραγματοποιείται και κατασκευάζεται υπό του Θεού Λόγον Αυτού, όστις είναι η ενυπόστατος Σοφία και η δύναμις της Θεότητος.

41. Ειπέ μοι, ποίος λέγεται ότι είναι ο Νους;

Νους μεν είναι ο αγέννητος Πατήρ, Λόγος δε ο Συνάναρχος και συμφυής Υιός, και Πνεύμα είναι εκείνο το οποίον εν τη Παρθένω Μαρία του Υιού και Λόγου και Θεού έκτισε την σάρκωσιν.

42. Ειπέ μοι, πώς εκ του ανθρώπου εννοήσω ότι Νους είναι ο Θεός και Πατήρ;

Εκ της του ανθρώπου συνθέσεως το παν εστι κατοπτεύσαι Νους, εστιν ο Πατήρ και Θεός Λόγος είναι ο Υιός, Πνεύμα δε Άγιον είναι η εύπνοια, δι’ ης τον αιθέρα αναπνέομεν.

43. Ειπέ μοι, εκ του νοός, ότι ο Πατήρ δεν εγεννήθη.

Ο Πατήρ και Θεός είναι αγέννητος, ήτοι δεν εγεννήθη από τινα, ωσάν ο νους του ανθρώπου όπου άλλοθεν δεν γεννάται.

44. Ειπέ μοι, οι λόγοι του Θεού τι είναι;

Λόγοι του Θεού είναι τα διανοήματα του υπέρτατου Νοός.

45. Ειπέ μοι, ο Θεός Λόγος τι είναι;

Ο Υιός και Λόγος είναι ο Θεός, και είναι γεννητός, διότι εγεννήθη από του Θεού Πατρός, ωσάν ο λόγος του ανθρώπου όπου γεννάται από τον νουν.

46. Ειπέ μοι. το Πνεύμα τι είναι;

Το Άγιον Πνεύμα ούτε γεννητόν είναι, ούτε αγέννητον ότι εάν ήτο γεννητόν, ήθελεν είσθαι Υιός εάν δε ήτο αγέννητον, ήθελεν είναι Πατήρ. Εκπορευτόν είναι το Άγιον Πνεύμα, ότι εκπορεύεται εκ του Πατρός του αγέννητου και αναπαύεται εις τον γεννητόν Υιόν, ωσάν το πνεύμα το φυσικόν του ανθρώπου ήτοι ο ανασασμός.

47. Ειπέ μοι, τι κάμνει ο Πατήρ;

Ο Θεός και Πατήρ οντοποιεί, παράγει την ουσίαν ως αρχή, ως πηγή πάσης ουσίας.

48. Ειπέ μοι, τι κάμνει ο Θεός Λόγος;

Ο Θεός Λόγος είναι η Σοφία και η Δύναμις του Θεού, πάντεχνος και παντοδύναμος. Και δια του Θεού Λόγου κατασκευάζεται, ότι δια ου Πατρός παρασκευάζεται.

49. Ειπέ μοι, τι κάμνει το Άγιον Πνεύμα;

Το Άγιον Πνεύμα είναι που εμβάλλει την δύναμιν της Χάριτος και παρασκευάζει την ανάπτυξιν.

50. Ειπέ μοι, πώς ο Θεός ενεργεί;

Όταν ο Θεός αυτενεργεί, λόγος και πράξις συνταυτίζονται, και μεταξύ λόγου και πράξεως δεν μεσολαβεί χρόνος παντάπασιν.

51. Ειπέ μοι, πώς εκ του Θεού το πράγμα γίνεται;

Του λόγου προφερομένου το πράγμα γίνεται. Όταν εξέλθει ο λόγος εκ του στόματος και το λεγόμενον είναι τετελεσμένον. Επειδή ο Θεός Λόγος είναι η πρακτική δύναμις του Θεού και δι’ αυτής της δυνάμεως πράττει, παν ότι πρέπει και με το Θεόν Λόγον αποπαιρούται η διασκευή εις εκείνα που ο Πατήρ παρήγαγεν.

52. Ειπέ μοι, εάν ο Θεός εις τας πράξεις Του προφέρει φωνάς;

Όταν ο Θεός πράττει, δεν προφέρει φωνάς καθώς ο άνθρωπος, και αντί να προφέρει λέξεις και φράσεις εκ του στόματός Του εκπορεύονται πράγματα, τα οποία ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατρός κατασκευάζει και τα προάγει αυτά εις το φως τετελεσμένα.

53. Ειπέ μοι, τι είναι η Τριάς;

Η Αγία Τριάς είναι ένας Θεός ακατάληπτος, και ούτε να νοηθή είναι δυνατόν από ημάς. Όμως εσυγχωρήθη εις ημάς να λέγωμεν τα περί Θεού, όσον είναι δυνατόν εις την ανθρωπίνην φύσιν, καθώς εδιδάχθημεν από τους θείους Αποστόλους και από τους θεόπνευστους Πατέρας μας.

54. Ειπέ μοι, πώς είναι η ενέργεια της Αγίας Τριάδος;

Μία και ομοία είναι η ενέργεια Πατρός και Υιού και Αγίου Πνεύματος, και μία ισχύς, μία δύναμις, μία θέλησις, μία γνώμη. Και όσα αν πράττει ο Πατήρ, αχώριστός εστί και συμπράκτωρ και ο Υιός και όσα αν επιτελεί ο Υιός, ή το Πανάγιον Πνεύμα, συνεργεί πάντως αδιαιρέτως ο Θεός και Πατήρ. Ουδέ ο Υιός δίχα Πατρός και Πνεύματος αφ’ εαυτού και καθ’ εαυτόν ποιείτι, ουδέ ο Πατήρ πάντως χωρίς του Υιού και του Πνεύματος, ούτε πάλιν το Πνεύμα άνευ του Πατρός και του Υιού εργάζεταί τι.

55. Ειπέ μοι, διατί είναι μία η ενέργεια.

Επειδή είναι η Αγία Τριάς απλή τε και αμερής και ασύνθετος, εκ τριών τελείων, αυτοτελής τε και υπερτέλειος, μια φύσει τε και Θεότητι και ενί θελήματι και μια ενέργεια δοξασμένη, διά τούτο η φύσις μία, και τούτων και η θέλησις και η ενέργεια μία είναι.

56. Ειπέ μοι, διατί η Τριάς ονομάζεται Τριάς;

Η Αγία Τριάς ονομάζεται Τριάς, διότι είναι τρία πρόσωπα, ο Πατήρ, ο Υιός, και το Άγιον Πνεύμα.

57. Ειπέ μοι, πώς εκ του πυρός νοήσω ότι η Τριάς, ονομάζεται Τριάς;

Εκ του πυρός νοήσεις την υπόστασιν των προσώπων της Αγίας Τριάδος Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος ως εξής : Ιδού το πυρ είναι ένα, αλλά είναι τρισυπόστατον  διότι αυτό το πυρ είναι ένα πρόσωπον και το καυστικόν αυτού άλλο πρόσωπον και το φωτιστικόν άλλο πρόσωπον και είναι η μία φύσις του πυρός, και ουχί τρεις. Ομοίως και επί του Θεού. Ο Θεός και Πατήρ είναι το πυρ, και ο Υιός το καυστικόν, και το φωτιστικόν είναι το Πνεύμα το Άγιον.

58. Ειπέ μοι, διατί η Τριάς ονομάζεται μονάς;

Η Αγία Τριάς ονομάζεται Μονάς, διότι τα τρία πρόσωπα, ήτοι ο Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, έχουσι μίαν ουσίαν.

59. Ειπέ μοι, πώς εκ του πυρός νοήσω, ότι η Τριάς ονομάζεται Μονάς;

Εκ του πυρός νοήσεις την ενότητα των τριών προσώπων, Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος ως εξής καθώς τα τρία πρόσωπα του πυρός, το πυρ, το καυστικόν, και το φωτιστικόν, λέγομεν ένα πυρ, και ουχί τρία, ούτω και επί Θεού, τα τρία πρόσωπα ένα Θεόν λέγομεν, και ουχί τρεις. Και καθώς δεν δύναται να χωρισθεί το πυρ από το καυστικόν και φωτιστικόν, τοιουτοτρόπως δεν δύναται να χωρίσει τις τον Πατέρα από τον Υιόν και το Άγιον Πνεύμα.

60. Ειπέ μοι, διατί η Τριάς λέγεται Τριάς;

Η Αγία Τριάς λέγεται Τριάς κατά τας υποστάσεις, ήτοι δια τα τρία πρόσωπα, Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος.

61. Ειπέ μοι, πώς νοήσω εκ του ανθρώπου, ότι η Τριάς λέγεται κατά τας υποστάσεις Τριά;

Εκ του ανθρώπου νοήσεις τας τρεις υποστάσεις της Αγίας Τριάδος, ήτοι του Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος ως εξής : ωσάν να ειπείς τρεις άνθρωποι όπου έχουσι τρία πρόσωπα και μίαν φύσιν μόνον εις αυτό όμοιοι, εις τα άλλα ουδέ ποσώς διότι οι τρεις άνθρωποι καθένας έχει και θέλημα χωριστό, και άλλα ιδιώματα έχει ο καθείς. Των δε τριών προσώπων Πατρός, Υιού και Αγίου Πνεύματος κοινόν εστί η Θεότης και μία Αυτών η φύσις, ήτοι μία ουσία, μία δόξα μία βασιλεία, μία δύναμις, και μία εξουσία.

62. Ειπέ μοι, διατί η Μονάς ονομάζεται Τριάς;

Η Μονάς ονομάζεται Αγία Τριάς, δια την τρισυπόστατον τελειότητα των τριών προσώπων, διαιρουμένη μόνον ταις ιδιότησιν. Μονάς δε, δια την φυσικήν ενότητα και κυριότητα, ενιζομένη τη Θεότητι, και μη μεριζομένη τη αϊδιότητι.

63. Ειπέ μοι, τι καλείται Τριάς;

Αγία Τριάς καλείται τρία όντα, και μία Αυτής η συμφωνία μια Θεότης της αυτής ουσίας όμοια εξ ομοίου ισότητι Χάριτος Πατρός και Υιού και Αγίου Πνεύματος.

64. Ειπέ μοι, πόσα ονόματα έχει ο Πατήρ;

Ο Θεός και Πατήρ έχει δύο ονόματα λέγεται και Πατήρ, και Προβολεύς ήτοι Εκπορευτής.

65. Ειπέ μοι, πόσα ονόματα έχει ο Υιός;

Ο Υιός και Λόγος του Θεού Πατρός έχει δύο ονόματα, λέγεται Λόγος και Υιός.

66. Ειπέ μοι, πόσα ονόματα έχει το θείον Πνεύμα;

Το Άγιον Πνεύμα, το εκ του Πατρός εκπορευόμενον έχει δύο ονόματα λέγεται Πνεύμα και Πρόβλημα.

67. Ειπέ μοι, ο Πατήρ προς τον Υιόν πώς λέγεται;

Ο Πατήρ και Θεός προς τον Υιόν λέγεται Πατήρ, ότι αυτόν γεννά.

68. Ειπέ μοι, ο Θεός προς το Πρόβλημα πώς λέγεται;

Ο Πατήρ και Θεός προς το Πρόβλημα λέγεται Προβολεύς, ότι Αυτό προβάλλει, ήτοι εκπορεύει.

69. Ειπέ μοι, ο Υιός προς τον Πατέρα πώς λέγεται;

Ο Υιός προς τον Θεόν και Πατέρα λέγεται Υιός, ότι του Πατρός είναι Υιός.

70. Ειπέ μοι, ο Υιός προς το Πνεύμα πώς λέγεται;

Ο Υιός προς το Πνεύμα λέγεται Λόγος, ότι του Αγίου Πνεύματος είναι Λόγος.

71. Ειπέ μοι, το Πνεύμα προς τον Λόγον πώς λέγεται;

Το Πνεύμα το Άγιον προς τον Θεόν Λόγον λέγεται Πνεύμα, προς δε τον Προβολέα λέγεται Πρόβλημα.

72. Ειπέ μοι, διατί ο Πατήρ προς τον Υιόν Πατήρ εκλήθη;

Ο Θεός και Πατήρ προς τον Υιόν Πατήρ εκλήθη , διότι προ των αιώνων εξ Αυτού του Πατρός ο Υιός εγεννήθη.

73. Ειπέ μοι, διατί ο Υιός εκλήθη Υιός;

Ο Υιός και Θεός διά τον γεννήσαντα Αυτόν Πατέρα εκλήθη Υιός, διότι προ των αιώνων εξ Αυτού του Πατρός αϊδίως εγεννήθη, αλλ’ άνευ Μητρός.

74. Ειπέ μοι, διατί ο Πατήρ προς το Πνεύμα Προβολεύς εκλήθη;

Ο Θεός και Πατήρ προς το Άγιον Πνεύμα εκλήθη Προβολεύς επαιξίως, διότι προβάλλει το θείον Πνεύμα εξ αυτού προαιωνίως.

75. Ειπέ μοι, διατί το Πνεύμα Πρόβλημα εκλήθη;

Το Άγιον Πνεύμα προς τον Αυτού Προβολέα Πρόβλημα εκλήθη και όχι γέννημα, διότι Αυτό το προβάλλει ο Θεός και Πατήρ αϊδίως και Πρόβλημα λέγεται επαξίως.

76. Ειπέ μοι, διατί ο Πατήρ έχει δύο ονόματα;

Ο Θεός και Πατήρ έχει δύο ονόματα, διότι λέγεται Πατήρ και Προβολεύς ομοίως διότι τον Υιόν γεννά ως ρίζα και πηγή, και προβάλλει το Άγιον Πνεύμα γνησίως.

77. Ειπέ μοι, διατί ο Υιός και Θεός έχει δύο ονόματα;

Ο Υιός λέγεται Υιός και Λόγος, διότι γεννάται εκ του Πατρός, και του Θείου Πνεύματος είναι Λόγος.

78. Ειπέ μοι, διατί το Πνεύμα έχει δύο ονόματα;

Το Άγιον Πνεύμα λέγεται Πνεύμα και Πρόβλημα, διότι είναι πρόβλημα του Θεού Πατρός ομοούσιον και θείον.

79. Ειπέ μοι, διατί το Πνεύμα λέγεται ότι εκ του Πατρός εκπορεύεται;

Το Πνεύμα το Άγιον λέγεται, ότι εκ του Θεού Πατρός εκπορεύεται, διότι εκπόρευμα είναι του πέμπτοντος Πατρός, φέροντος Υιού.

80. Ειπέ μοι διατί ο Υιός λέγεται Λόγος;

Ο Υιός και Θεός λέγεται προς το Πνεύμα Λόγος, διότι έτσι μας εθεολόγησεν ο μέγας Θεολόγος.

81. Ειπέ μοι διατί λέγεται το Θείον Πνεύμα, Πνεύμα Θεού;

Το Άγιον Πνεύμα προς τον Υιόν λέγεται Πνεύμα οικείον, ομοούσιον, σύνθρονον, ομότιμον και Θείον.

82. Ειπέ μοι ποίον είναι το Πνεύμα;

Το Άγιον Πνεύμα είναι Θεός και η ζωή εν πάση τη κτίσει, δια του οποίου τα πάντα ζουν και κινούνται. Και λέγεται Πνεύμα παρά το παν νεύμα οξέως επινοείν, ήτοι πάσα νεύσις συντόμως δι’ Αυτού επινοείται.

83. Ειπέ μοι ποίος είναι ο Πατήρ;

Οίος είναι ο Θεός και Πατήρ, τοιούτος είναι ο Υιός, τοιούτον και το Άγιον Πνεύμα, και δια τούτο ένας Θεός τρισυπόστατος λέγεται.

84. Ειπέ μοι ποίος είναι ο Υιός;

Ο Υιός είναι και λέγεται και παρά το οίος δηλαδή ο οποίος και όμοιος, ήτοι οίος ο Πατήρ, τοιούτος και ο Υιός, και μόνον η τροπή του Ο εις Υ οίος = Υιός • όμοιος ο Υιός τω Θεώ και Πατρί.

85. Ειπέ μοι εκ του ηλίου πώς νοήσω ότι ο Πατήρ γεννά;

Εκ του ηλίου νοήσεις ως εξής : Ώσπερ ο ήλιος γεννά την ακτίνα και εκπορεύει το φως, ούτω και ο Θεός και Πατήρ, γεννά τον Υιόν και εκπορεύει το Πνεύμα το Άγιον.

86. Ειπέ μοι, ποία είναι τα προσωπικά ιδιώματα του Θεού;

Τα προσωπικά ιδιώματα εις τα Θεία, είναι εκείνα με τα οποία τα πρόσωπα της Αγίας Τριάδος διαιρούνται προς άλληλα, ώστε όπου το πρόσωπον του Θεού Πατρός, δεν είναι πρόσωπον του Υιού  διότι ο Πατήρ δεν είναι γεννητός από τινός, μα ο Υιός είναι γεγεννημένος από τον Πατέρα κατά φύσιν προ των αιώνων.

87. Ειπέ μοι, ποίον είναι το προσωπικόν ιδίωμα του Πατρός;

Το προσωπικόν ιδίωμα του Πατρός είναι τούτο : ήτοι το να είναι αγέννητος και του Υιού να είναι γεννητός και του Πνεύματος του Αγίου, το να είναι εκπορευτόν.

88. Ειπέ μοι, το δεύτερον ιδίωμα του Υιού;

Το δεύτερον προσωπικόν ιδίωμα του Υιού και Θεού είναι, η ένσαρκος πάσα οικονομία, την οποίαν δεν ανείληψε μήτε ο Πατήρ, μήτε το Πνεύμα το Άγιον.

89. Ειπέ μοι τι περισσότερον του Υιού έχει ο Πατήρ;

Πάντα εξ ίσου έχει ο Πατήρ, και ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, πλην των ιδίων αυτών. Ίδιον του μεν Πατρός, το αγέννητον του δε Υιού, το γεννητόν του δε Αγίου Πνεύματος, το εκπορευτόν.

90. Ειπέ μοι ποία διαιρούν τα Θεία πρόσωπα;

Το Πατήρ, το αγέννητον, και το γεννητόν, και το εκπορευτόν διαιρεί τα πρόσωπα εν τοις θείοις, μα όχι και την ουσίαν η οποία ποτέ δεν διαιρείται εις εαυτήν. Το ένα και το αυτό πρόσωπον δεν ημπορεί να είναι γεννητού μαζί και αγεννήτου.

91. Ειπέ μοι τι πρέπει περί Θεού να προσδέχωμαι;

Εν ευθύτητι καρδίας απεριέργως προδέχου, ότι ο Θεός και Πατήρ, ο Υιός και το Άγιον Πνεύμα, κατά πάντα είναι, ίσα πλην της αγεννησίας, της γεννήσεως και της εκπορεύσεως. Ίδιον του Πατρός είναι η αγεννησία, Υιού δε η γέννησις Πνεύματος δε η εκπόρευσις. Καταλαβείν.

(Πηγή: http://www.pigizois.net/vivlia/platitera_ouranon/15.htm)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: