Πανάρχαιες μετακινήσεις πληθυσμών και Παλαιοκλιματολογία (μέρος δεύτερον) – Πίνδαρος

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε και αναλύουμε ένα απόσπασμα από τον λυρικό ποιητή Πίνδαρο.

Pindar_statue

Ολυμπιόνικος ΙΙΙ, Στίχοι 38-45

Αρχαίο κείμενο: «εμέ δ’ ών πα θυμός οτρύνει φάμεν Εμμενίδαις Θήρωνί τα’ ελθείν κύδος ευίππων διδόντων Τυνδαρίδαν, ότι πλείσταισι βροτών ξεινίαις αυτούς εποίχονται τραπέζαις, ευσεβεί γνώμα φυλάσσοντες μακάρων τελετάς. Ει δ’ αριστεύει μέν ύδωρ, κτεάνων δε χρυσός αιδοιέστατος, νύν δε προς εσχατιάν Θήρων αρεταίσιν ικάνων άπτεται οίκοθεν Ηρακλέος σταλάν. Το πόρσω δ’ εστί σοφοίς άβατον κασόφοις. Ού νιν διώξω. Κεινός είην»

Απόδοση: «Το θυμικό μου με κεντρίζει να πω στους Εμμενίδες και τον Θήρωνα πως ήρθε το κύδος από τους αλογάρηδες Τυνδαρίδες, γιατί αυτοί πλείστους ανθρώπους τιμούν με τραπέζια ξενίας, και φυλάσσουν με ευσεβή γνώμη τις τελετές των μακαρίων. Αν το νερό είναι ό, τι πιο καλό και ο χρυσός το πιο ξεχωριστό απ’ όλα τα αποκτήματα, τώρα δε ο Θήρωνας έφτασε απ’ τον οίκο του στα πέρατα, στις στήλες του Ηρακλή για τις αρετές του. Το παραπέρα απρόσβατο είναι στους σοφούς και στους ασόφους. Δεν θα προσπαθήσω να πάω εκεί. Θα ήμουν ανόητος»

NovoScriptorium: Ο Πίνδαρος εκθειάζει τον άνθρωπο που είναι φιλόξενος και τον άνθρωπο που έχοντας ευσεβή διάθεση φυλάσσει τις διάφορες τελετές προς τιμήν του Θείου. Και αποδίδει τις νίκες, την δόξα (κύδος) και τις αρετές που αποκτούν, σε αυτή την διάθεση-πρακτική. Αποκαλεί το ύδωρ ‘άριστο’ πάντων, κάτι το οποίο είναι αληθές, καθώς δίχως ύδωρ δεν υπάρχει η ίδια η ζωή. Αποκαλεί τον χρυσό ‘πιο ξεχωριστό από όλα τα αποκτήματα’, κάτι το οποίο μας δείχνει, πριν από όλα, ότι είχε ήδη από τότε αναγνωριστεί η ιδιότητα του χρυσού να μην αλλοιώνεται στο διάβα του χρόνου. Για το λόγο αυτό (πρέπει να) του είχε αποδοθεί και η μεγάλη ανταλλακτική αξία που εξακολουθεί να διατηρεί ως τις ημέρες μας. Ο Θήρων ‘φτάνει μακριά’ (σε πρακτικό κιόλας επίπεδο, όχι αποκλειστικώς πνευματικό) ένεκα των αρετών του. Αυτό, όπως και τα προηγούμενα που αναφέραμε, αποτελούν σαφώς θεολογικές-φιλοσοφικές θέσεις του Πινδάρου.

Έπειτα, έχουμε μια πολύτιμη αναφορά στο όριο του Μεσογειακού Κόσμου, την ‘στήλη του Ηρακλέους’, αλλά και σαφή αναφορά για την ύπαρξη του ‘παραπέρα’, το οποίο δεν είναι άλλο από τον Ατλαντικό Ωκεανό και την Εσπερία (Αμερικανική Ήπειρος). Ο Πίνδαρος λοιπόν αποκαλεί το ‘παραπέρα’ από το σύγχρονο Γιβραλτάρ ‘απρόσβατο’, ‘άβατο’. Και τονίζει ότι αυτό ισχύει τόσο για τους σοφούς (τους, κυριολεκτικώς, γνωρίζοντες πλήθος πρακτικών έργων) όσο και για τους ασόφους. Δεν πρόκειται δηλαδή για κάποια ‘τεχνική’ δυσκολία αλλά για κάτι άλλο. Αποκαλεί δε ‘ανόητο’ όποιον προσπαθήσει να πάει προς τα εκεί. Αυτό όλο θεωρούμε πως δύναται να έχει δύο αναγνώσεις.

Από τη μια ο Πίνδαρος ίσως θέλει να αποτρέψει τον περισσότερο κόσμο από το να πορευτεί προς τα εκεί διότι ‘κάτι’ –το οποίο γνωρίζει- έχει να κρύψει. Δε μπορούμε να κάνουμε παρά εικασίες για αυτό. Ίσως η αναφορά στον χρυσό να μην είναι τυχαία λίγο πριν, καθώς η Αμερική διέθετε, πράγματι, μεγάλες ποσότητες χρυσού και ίσως ‘κάποιοι’ να ταξείδευαν εκεί κατ’ αποκλειστικότητα γι’ αυτό (εμπορικώς μιλώντας). Παραμένει όμως εικασία.

Από την άλλη μεριά, ίσως να μας πληροφορεί ότι την εποχή εκείνη, του Ηρακλέους του Αμφιτρύωνος δηλαδή, των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων και του ταξειδιού του Ηρακλέους στους Υπερβορείους (όπως παρουσιάσαμε στο πρώτο μέρος) κάποιο γεωλογικό ή και κλιματικό φαινόμενο εμπόδιζε τους ανθρώπους ώστε να κινηθούν με ασφάλεια στον Ατλαντικό και προς την Εσπερία. Σε επόμενο άρθρο θα παρουσιάσουμε άλλες λεπτομέρειες που μας προσφέρει ο Πίνδαρος επί του θέματος ώστε να προκύψει ένα πιο διαυγές συμπέρασμα.

Το βέβαιον είναι, σύμφωνα με το κείμενο του Πινδάρου, ότι την εποχή των πρώτων Ολυμπιακών Αγώνων, οι Έλληνες βρίσκονται από την Βόρεια και Κεντρική Ευρώπη μέχρι το Γιβραλτάρ. Αν μπορέσουμε με όλα τα κλιματολογικά, αστρονομικά και άλλα στοιχεία που μας προσφέρουν τα κείμενα να προσδιορίσουμε την εποχή αυτή, τούτο θα αποτελέσει μια μεγάλη επιτυχία και θα βοηθήσει πολύ επιστήμες όπως η Αρχαιολογία και Ανθρωπολογία.

Ισίδωρος Άγγελος

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: