Πίνδαρος – Όλα τα αγαθά προέρχονται εκ Θεού και τελειοποιούνται συν Αυτώ

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε και αναλύουμε πέντε αποσπάσματα από τον λυρικό ποιητή Πίνδαρο.

Pindar_statue

Ολυμπιόνικος ΧΙ, Στίχος 10

Αρχαίο κείμενο: «εκ θεού δ’ ανήρ σοφαίς ανθεί πραπίδεσσιν ομοίως»

Απόδοση: «η σοφία και ο νους του ανθρώπου ομοίως ανθούν εκ θεού»

NovoScriptorium: Τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή του ανθρώπου, δηλαδή ο νους και η απόκτηση της σοφίας, εξαρτώνται από τον Θεό, μας πληροφορεί ο Πίνδαρος. Κατά προέκταση, αυτό που μας λέει εδώ είναι ότι όλα στη ζωή του ανθρώπου εξαρτώνται από τον Θεό! Συνεπώς, (και) για τον Πίνδαρο, μια ζωή χωρίς Θεό και διαρκή επίκληση και αναφορά σε Εκείνον είναι απλώς αδιανόητη και παραλογισμός.

Ολυμπιόνικος ΧΙΙΙ, Στίχοι 6-13

Αρχαίο κείμενο: «εν τά γάρ Ευνομία ναίει κασιγνήτα τε, βάθρον πολίων ασφαλές, Δίκα και ομότροφος Ειρήνα, τάμι’ ανδράσι πλούτου, χρύσεαι παίδες ευβούλου Θέμιτος. Εθέλοντι δ’ αλέξειν Ύβριν, Κόρου ματέρα θρασύμυθον. Έχω καλά τε φράσαι, τόλμα τέ μοι ευθεία γλώσσαν ορνύει λέγειν. Άμαχον δε κρύψαι το συγγενές ήθος»

Απόδοση: «γιατί σ’ αυτήν κατοικεί η Ευνομία μαζί με την αδελφή της τη Δικαιοσύνη, το σίγουρο θεμέλιο των πόλεων, και την ομότροφό τους Ειρήνη, κόρες χρυσές της ευβούλου Θέμιδας, που χαρίζουν τον πλούτο στους ανθρώπους. Αυτές αποδιώχνουν πρόθυμα την Ύβρη, τη θρασύστομη μάνα της Αυθάδειας/Προπέτειας. Έχω να πω καλά λόγια, και η δίκαια τόλμη παρακινεί τη γλώσσα μου να μιλήσει. Αμάχητον το να κρύψεις το συγγενές ήθος σου»

NovoScriptorium: Εδώ έχουμε τόσο θεολογικές όσο και κοινωνικές θέσεις του Πινδάρου. Μας πληροφορεί ότι ο άνθρωπος για να απολαμβάνει τα διάφορα αγαθά, υλικά και πνευματικά, εντός μιας Πολιτείας, αυτή η Πολιτεία πρέπει να έχει θεμελιωθεί πάνω σε ισχυρούς Θεσμούς (Θέμις). Από αυτούς τους Θεσμούς θα προκύψουν (κόρες της γαρ) η Ευνομία και η Δικαιοσύνη (εκεί τουλάχιστον πρέπει να αποσκοπούν οι Θεσμοί). Και η Ευνομία και η Δικαιοσύνη εντός της Πολιτείας θα ακολουθηθούν από την Ειρήνη. Αν λοιπόν επιθυμούμε Ειρήνη και κάθε λογής ανάπτυξη επ’ αγαθώ εντός μιας Πολιτείας πρέπει να δημιουργήσουμε Θεσμούς τέτοιους που να εξασφαλίζουν την Ευνομία και την Δικαιοσύνη. Ευλόγως, σε αντίθετη περίπτωση, η Πολιτεία θα βρίσκεται σε διαρκή αναταραχή και ελάχιστοι ή κανείς δεν θα απολαμβάνουν τα όποια υλικά και πνευματικά αγαθά. Στη συνέχεια μας πληροφορεί και για την πρόοδο του κακού αυτού: αυξάνεται παντού το θράσος, η Ύβρις και η Αυθάδεια/Προπέτεια. Καταλήγει λέγοντας ότι αυτός που έχει πραγματικά λόγους επ’ αγαθώ να πει, αποκτά τη δύναμη να τα εκφέρει, ‘δίκαιη τόλμη’. Όσο για την τελευταία φράση του αποσπάσματος, είναι μια διαχρονική διαπίστωση που φυσικά αληθεύει. Δεν γίνεται να κρυφτεί το πραγματικό ήθος κανενός ανθρώπου. Αργά ή γρήγορα καθίσταται φανερό. Το ίδιο συμβαίνει και με το μεγαλύτερο σύνολο, την Πολιτεία.

Ολυμπιόνικος ΧΙΙΙ, Στίχοι 47-51

Αρχαίο κείμενο: «έπεται δ’ εν εκάστω μέτρον. Νοήσαι δε καιρός άριστος. Εγώ δε Fίδιος εν κοινώ σταλείς μήτίν τε γαρύων παλαιγόνων πόλεμόν τα’ εν ηρωΐαις αρεταίσιν»

Απόδοση: «σε κάθε πράγμα υπάρχει το μέτρο. Κι είναι πολύ καλό να το καταλάβεις στην κατάλληλη στιγμή. Ένας εγώ σταλμένος στο πλήθος, τη φρονιμάδα των παλιών τραγουδώντας και τις ηρωικές παλικαριές στον πόλεμο»

NovoScriptorium: Στο απόσπασμα αυτό ξεκινάει με μια διαπίστωση, μάλλον αυτονόητη. Υπονοείται σαφώς ότι καλό θα ήταν να υπάρχει ένα Παιδευτικό σύστημα τέτοιο που να βοηθά τους πολίτες μιας Πολιτείας να αντιληφθούν την αξία του μέτρου από νεαρή ηλικία, καθώς δεν θα ήταν δυνατό για κάθε άνθρωπο να μπορεί να αντιληφθεί αυτή την μεγάλη και σημαντικότατη αλήθεια από μόνος του. Ευθύνες της Οικογένειας και της Πολιτείας εννοούνται ξεκάθαρα εδώ. Έπειτα, μας παρέχει μια εκπληκτική πληροφορία. Δηλώνει ο ίδιος ότι είναι ‘σταλείς’ στο πλήθος για να πει όλες αυτές τις μυθολογικές ιστορίες με τη μορφή ποιημάτων! ‘σταλείς’ από ποιόν άραγε; Αν και μόνο εκτιμήσεις μπορούμε να κάνουμε, από τα γραπτά του Πινδάρου είναι φανερό ότι ανήκε σε μια εκλεκτή ομάδα ανθρώπων, μυστών, εχόντων γνώσεις στις οποίες τα πλήθη δεν είχαν πρόσβαση. ‘Στάλθηκε’ λοιπόν στο πλήθος για να αποκαλύψει ποιητικώς κάποια πράγματα σε μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων. Άγνωστοι οι ακριβείς λόγοι που συνέβη αυτό αλλά και από ποιους εστάλη.

Πυθιόνικος Ι, Στίχοι 41-42

Αρχαίο κείμενο: «εκ θεών γάρ μαχαναί πάσαι βροτέαις αρεταίς, και σοφοί και χερσί βιαταί περίγλωσσοί τα’ έφυν»

Απόδοση: «απ’ τους θεούς οι μηχανές και οι αρετές όλες στους θνητούς, γίνονται χεροδύναμοι, σοφοί και επιδέξιοι στον λόγο»

NovoScriptorium: Όπως ακριβώς και ο Όμηρος, έτσι και ο Πίνδαρος μας πληροφορεί ότι όλα τα χαρίσματα στους ανθρώπους, οι ‘μηχανές’, δηλαδή οι σκέψεις και επινοήσεις, οι αρετές, οι δεξιότητες, ακόμη και τα σωματικά τους χαρακτηριστικά, από το Θείον προέρχονται και παρέχονται. Όλα τα καλά από εκεί προέρχονται, και μόνον αυτά (ουδέν κακόν δηλαδή). Πώς θα μπορούσε ένας άνθρωπος πεπεισμένος ότι τούτο ισχύει να υπερηφανευτεί ποτέ για ‘δικά του’ χαρίσματα; Πώς θα μπορούσε να γίνει αχάριστος; Δεν θα μπορούσε. Μόνο οι άθεοι και θεομάχοι θα έπρατταν τούτο. Και, δυστυχώς, πάντοτε υπήρχαν και υπάρχουν. Η Οίηση, η Υπερηφάνεια, η Ύβρις όμως συσσωρεύουν κάθε λογής αρνητικότητα στην ζωή του ανθρώπου που τις υιοθετεί. Και όλο αυτό καταλήγει σε μια αυτοτιμωρία, καθώς έτσι έχει διαπιστωθεί ότι λειτουργεί ο Πνευματικός Νόμος από αρχαιοτάτων χρόνων. Για να γίνει αντιληπτή όμως αυτή η προειδοποίηση από τον μέσο άνθρωπο, όλοι οι αρχαίοι τοποθετούσαν τον Δία να ‘τιμωρεί’ αυτού του τύπου τους ανθρώπους. Η σε βάθος θεολογική αντίληψη τους πάντως διατύπωνε ξεκάθαρα ότι ο άνθρωπος πάσχει ‘υπέρ την Μοίρα’ ένεκα των δικών του αμαρτιών (δες άρθρο μας για τον Όμηρο στο οποίο υπάρχει η αντίστοιχη ανάλυση).

Πυθιόνικος ΙΙ, Στίχοι 49-56

Αρχαίο κείμενο: «θεός άπαν επί Fελπίδεσσι τέκμαρ ανύεται, θεός, ό και πτερόεντ’ αιετόν κίχε, και θαλασσαίον παραμείβεται δελφίνα, και υψιφρόνων τιν’ έκαμψε βροτών, ετέροισι δε κύδος αγήραον παρέδωκ’. Εμέ δε χρεών φεύγειν δάκος αδινόν κακαγορίαν. Είδον γάρ εκάς εών τα πόλλ’ εν αμαχανία ψογερόν Αρχίλοχον βαρυλόγοις έχθεσιν πιαινόμενον. Το πλουτείν δε σύν τύχα πότμου σοφίας άριστον»

Απόδοση: «ο θεός τελειώνει αυτό που θέλει. Ο θεός που τον φτερωτό αετό προφταίνει και το θαλασσοτάξιδο ξεπερνάει δελφίνι, την περηφάνια των θνητών λυγίζει και σ’ άλλους αγέραστη χαρίζει δόξα. Όμως εγώ πρέπει ν’ αποφευγώ το βαθύ δάγκωμα της κακογλωσσιάς. Γιατί και τον πικρόγλωσσο Αρχίλοχο είδα, κι ας είναι μακριά, σε μεγάλη δυστυχία, κι από τις έχθρες και τα βαριά λόγια να παχαίνει. Το πιο καλό είναι να πλουτίζεις με βοηθό σου τη σοφία»

NovoScriptorium: Όλα γίνονται ‘βουλήσει Θεού’ μας πληροφορεί ο Πίνδαρος. Ακριβώς ό, τι κήρυττε και ο Όμηρος. Ο Θεός είναι παντού και παντοδύναμος, μας λέει. Συμφωνεί απολύτως και ο Όμηρος. Η υπερηφάνεια των θνητών λυγίζεται από γεγονότα που επιτρέπει να συμβούν σε αυτούς ο Θεός. Σε όσους τηρούν όσα πρέπει, ζουν δηλαδή ‘κατά Θεόν’, ο ουράνιος Πατήρ χαρίζει αγέραστη δόξα! Όταν λοιπόν κάποιος διαβάζει τέτοια λόγια και τα κατανοεί, πώς είναι δυνατόν να ζήσει διαφορετικά; Να ζήσει αντιμαχόμενος τον Θεό; Είναι εντελώς παράλογο. Έπειτα ο Πίνδαρος αναφέρεται στην μεγάλη αμαρτία της Κατακρίσεως και τονίζει ότι ‘πρέπει να αποφεύγει ο άνθρωπος την κακογλωσσιά’. Τονίζει δε, με το παράδειγμα του Αρχιλόχου, ότι ο κακόγλωσσος, πικρόγλωσσος άνθρωπος, αργά ή γρήγορα, θα βρεθεί εντός μεγάλης δυστυχίας. Καταλήγει ότι ο πλουτισμός δεν είναι κακό πράγμα μεν, αν γίνεται με βοηθό την σοφία δε. Και ποια είναι η ‘σοφία’ όπως έχουμε εξηγήσει επανειλημμένως; ‘σοφόν είναι ο Θεός’! Η καθαυτό Σοφία είναι ο Θεός! Όποιος λοιπόν ζει ‘κατά Θεόν’, αυτός και πλουτίζει με τον σωστό τρόπο.

Ισίδωρος Άγγελος

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: