Ησίοδος – Ποια είναι η αρεστή στον Θεό ανθρώπινη συμπεριφορά;

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε και αναλύουμε ένα απόσπασμα από τον αρχαίο ποιητή Ησίοδο.

image001(3846)

Έργα και ημέραι, Στίχοι 134-139

Αρχαίο κείμενο: «ύβριν γάρ ατάσθαλον ουκ εδύναντο αλλήλων απέχειν, ουδ’ αθανάτους θεραπεύειν ήθελον ουδ’ έρδειν μακάρων ιεροίς επί βωμοίς, ή θέμις ανθρώποις κατά ήθεα. Τους μέν έπειτα Ζεύς Κρονίδης έκρυψε χολούμενος, ούνεκα τιμάς ουκ έδιδον μακάρεσσι θεοίς, οί Όλυμπον έχουσιν»

Απόδοση: «γιατί δεν μπορούσαν να κρατούν μακριά ο ένας από τον άλλον την ατάσθαλον* ύβριν** ούτε να υπηρετούν τους αθανάτους ήθελαν ούτε να προσφέρουν θυσίες επάνω στους ιερούς βωμούς των μακάρων, όπως είναι θεσμοθετημένο στους ανθρώπους κατά τα ήθη. Αυτούς λοιπόν, ύστερα από αυτά, ο Ζεύς, ο υιός του Κρόνου, τους έθαψε από τον θυμό του, επειδή δεν προσέφεραν τιμές στους μάκαρες θεούς πού κατοικούν στον Όλυμπο»

*ατάσθαλος = κακός, μοχθηρός, αυθάδης, υβριστής, ανόσιος, άφρων, ακόλαστος, θρασύς

**ύβρις = υπερηφάνεια, αυθάδεια, αλαζονεία, προπέτεια, αντίθετον τω σωφροσύνη, ασέλγεια

(ερμηνευτική πηγή των λέξεων: λεξικόν Liddell&Scott)

NovoScriptorium: Το απόσπασμα αναφέρεται στο δεύτερο γένος των ανθρώπων, κατά τον Ησίοδο, το οποίο αφάνισε ο Ζεύς. Αυτό που έχει ενδιαφέρον να εξετάσουμε είναι πρώτα από όλα την πεποίθηση ότι ο Θεός για τον Ησίοδο όχι μόνο είναι παντοδύναμος και παντεπόπτης, αλλά και παρεμβατικός. Τιμωρεί δε κιόλας όταν κρίνει ότι πρέπει (σύμφωνα με τον Ησίοδο ο Ζεύς αφάνισε διαδοχικά, για παρόμοιους λόγους, τέσσερα γένη ανθρώπων. Το τρέχον, το δικό μας γένος είναι λοιπόν το πέμπτο, κατά τον Ησίοδο πάντα). Ο Ησίοδος παραθέτει τους λόγους για τους οποίους οι άνθρωποι προκάλεσαν την τιμωρία τους. Ας τους μελετήσουμε.

α) φέρονται ο ένας στον άλλο με ‘ατάσθαλο ύβριν’. Δηλαδή, με κακία, μοχθηρία, αυθάδεια, ανοσιότητα, αφροσύνη, ακολασία, θρασύτητα, υπερηφάνεια, αλαζονεία, προπέτεια, ασέλγεια

β) αρνούντο να υπηρετούν το Θείον, ήταν δηλαδή από άθεοι έως θεομάχοι. Η χρήση της λέξεως ‘αρνούντο’ καταδεικνύει ‘ίδιον θέλημα’ γιγαντωμένο τόσο που να οδηγεί στην αυτοθεοποίηση τον άνθρωπο εξοβελίζοντας, τάχα, τον Θεό από την ζωή του. Σε συνδυασμό με την λέξη ‘υπηρετώ’ που αφορά στο Θείον, δηλώνεται σαφώς ότι οι άνθρωποι αρνήθηκαν πεισματικώς το Θείον θέλημα και πρόβαλλαν αλαζονικά το δικό τους. Με όσα τούτο σημαίνει και έχουμε εξηγήσει πολλάκις στα άρθρα μας. Είχαν εγκαταλείψει την θεσμοθετημένη λατρεία και δοξολογία του Θείου και ταυτοχρόνως τα ήθη/θεσμούς που υπήρχαν πριν από εκείνους.

Παρατηρούμε λοιπόν ότι οι άνθρωποι τιμωρήθηκαν τόσο για τη συμπεριφορά τους απέναντι στο Θείον όσο και για τη συμπεριφορά τους απέναντι στους γύρω τους ανθρώπους. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός είπε, όπως αναφέρεται στο Ευαγγέλιο, ότι δύο εντολές περικλείουν όλο τον Νόμο και τους Προφήτες, την ουσία δηλαδή στη ζωή του ανθρώπου:

«ὁ δὲ ᾿Ιησοῦς ἔφη αὐτῷ· ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐν ὅλῃ τῇ καρδίᾳ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ ψυχῇ σου καὶ ἐν ὅλῃ τῇ διανοίᾳ σου. αὕτη ἐστὶ πρώτη καὶ μεγάλη ἐντολή. δευτέρα δὲ ὁμοία αὐτῇ· ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. ἐν ταύταις ταῖς δυσὶν ἐντολαῖς ὅλος ὁ νόμος καὶ οἱ προφῆται κρέμανται.»

(Κατά Ματθαίον 22:37-40)

Φαίνεται πως και για τον Ησίοδο (ευλόγως και για αρκετούς άλλους Φιλοσόφους και Ποιητές που έχουμε ήδη παρουσιάσει και αναλύσει, αλλά και άλλους που θα παρουσιάσουμε στο μέλλον) η αρεστή στον Θεό ανθρώπινη συμπεριφορά είναι η Θεοκεντρική στάση ζωής (έχουμε εξηγήσει σε προηγούμενα άρθρα τι περιλαμβάνει αυτή), με κατάθεση του ιδίου θελήματος στο θέλημα Εκείνου, και η σωστή, δίκαιη και ενάρετη συμπεριφορά ενός εκάστου ανθρώπου απέναντι στους συνανθρώπους του. Όλα τα αντίθετα λοιπόν από την κακία, μοχθηρία, αυθάδεια, ανοσιότητα, αφροσύνη, ακολασία, θρασύτητα, υπερηφάνεια, αλαζονεία, προπέτεια, ασέλγεια!

Παρατηρούμε, τέλος, πως όσα αναφέρει ο Ησίοδος ως αίτια άνωθεν τιμωρίας στην εποχή μας βρίσκονται σε διαρκώς αυξανόμενη ένταση. Αν λοιπόν έχει κάποιο δίκαιο σε όσα λέει, η Ανθρωπότης πρέπει να περιμένει, σχετικά σύντομα, να την επισκεφθούν τα χειρότερα.

Ισίδωρος Άγγελος

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: