Ο Όμηρος περί του Θείου θελήματος και της ανάγκης ενοποιού διαθέσεως ανάμεσα στους ανθρώπους

Παρουσιάζουμε εδώ και αναλύουμε ένα απόσπασμα από την Ιλιάδα του Ομήρου.
Ραψωδία Ι, Στίχοι 254-258

Αρχαίο κείμενο: «τέκνον εμόν. κάρτος μέν Αθηναίη τε καί Ήρη δώσουσ’, αί κ’εθέλωσι, σύ δέ μεγαλήτορα θυμόν ίσχειν εν στήθεσσι. Φιλοφροσύνη γάρ αμείνων. Ληγέμεναι δ’έριδος κακομηχάνου, όφρα σε μάλλον τίωσ’ Αργείων ημέν νέοι ηδέ γέροντες»

Απόδοση: «τέκνο μου, νίκες η Αθηνά καί η Ήρα θά σού δώσουν, άν θέλουν, καί σύ τήν μεγαλοκαρδία νά κρατάς στά στήθη. γιατί η φιλοφροσύνη καλλίτερη. νά λήγης τήν κακομήχανη έριδα, ώστε πιό πολύ νά σέ τιμούν οι Αργείοι κι οι νέοι καί οι γέροντες»

cebfcebcceb7cf81cebfcf82

Από το απόσπασμα αυτό προκύπτουν τα εξής διδάγματα:

α) μας λέει πως ‘αν θέλουν οι θεοί’ θα υπερισχύσει ο Αχιλλεύς επί των εχθρών του στην μάχη. Παρατηρούμε λοιπόν εδώ μια πίστη στο ‘Θείο θέλημα’ και ότι Αυτό καθορίζει την έκβαση των γεγονότων. Επίσης, υπονοείται ότι σε έκτακτες περιστάσεις, όπως είναι ο πόλεμος, η ισχύς της Θείας παρέμβασης είναι πολύ φανερή. Αυτές οι πεποιθήσεις διατρέχουν όλη την Ελληνική Ιστορία ως και τις μέρες μας. Και όχι αδίκως, καθώς είναι καταγεγραμμένο ένα πλήθος θείων παρεμβάσεων, θαυμάτων, τόσο σε ειρηνικές όσο και πολεμικές έκτακτες καταστάσεις.

β) στον μεγαλήτορα θυμόν, δηλαδή την εν βρασμώ διάθεση, να κυριαρχείς. Ο άνθρωπος που επιτρέπει στον θυμό να τον κυβερνήσει δεν ενεργεί ούτε με λογική ούτε με σωφροσύνη. Ο νους του θολώνει. Έχουμε εξηγήσει όμως πόσο σημαντικό πράγμα είναι το να έχει κανείς ‘καθαρό νου’. Τόσο για πρακτικούς λόγους όσο και, ακόμη περισσότερο, για πνευματικούς. Το πάθος της οργής, ειδικώς αν είναι ορμώμενο από υπερηφάνεια, είναι πραγματικά ολέθριο για τον άνθρωπο.

γ) η φιλοφροσύνη, δηλαδή η προδιάθεση ‘φιλίας’, δηλαδή ενοποιού διαθέσεως, είναι καλλίτερη. Είναι φανεροί οι λόγοι που υποστηρίζεται αυτό. Όταν η εσωτερική αφετηρία του ανθρώπου έχει θετικό πρόσημο, όταν ξεκινάει με διάθεση να δώσει, να συνεργαστεί, να ενώσει, τότε και ο ίδιος βελτιώνεται διαρκώς, και το στενό του ανθρώπινο περιβάλλον, αλλά και ολόκληρη η κοινωνία στην οποία ζει. Η αντίθετη διάθεση, η διχαστική, η οποία ξεκινά από αρρωστημένο εγωισμό-φιλαυτία και κακότητα γενικώς, είναι καταστρεπτική τόσο για το άτομο όσο και για την κοινωνία. Για την ακρίβεια, όταν πληθαίνουν οι άνθρωποι αυτής της τάσης δεν δύναται να υπάρξει κοινωνία, καθώς βασική προϋπόθεση μιας κοινωνίας είναι ακριβώς αυτό: να κοινωνούν μεταξύ τους οι άνθρωποι! Είναι φανερό πως όσο αυξάνεται η υλιστική-ηδονιστική-ατομιστική διάθεση εντός μιας πολιτείας τόσο περισσότερο μειώνεται η κοινωνία μεταξύ των ανθρώπων που την αποτελούν και αυτή οδεύει προς διάλυση.

δ) να λήγεις την κακομήχανον έριδαν, ώστε πιο πολύ να σε τιμούν μεταξύ των Αργείων, νέοι και γέροι. Ο Όμηρος δηλώνει εδώ ότι οι ‘ειρηνοποιοί’ γίνονται άξιοι τιμής εντός ενός ανθρωπίνου συνόλου. Προτείνει λοιπόν ως πρότυπο τον καλοπροαίρετο και ειρηνοποιό άνθρωπο. Ευλόγως αυτός ο άνθρωπος θα έχει γενικώς χαρακτηριστικά που παραπέμπουν στην Αρετή και στο Καλό. Έχουμε εξηγήσει ήδη στις αναλύσεις μας ποια είναι αυτά και ποιο όφελος φέρνουν σε ατομικό και κοινωνικό επίπεδο.

Ισίδωρος Άγγελος

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: