Μεγεθυντικός φακός στην Ιστορία της Χριστιανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας – Η γέννηση του Ισλάμ και η ανάσχεση της πρώτης Τζιχάντ

Σε αυτή τη σειρά άρθρων παρουσιάζουμε επιλεγμένες σκηνές από την ιστορία της Χριστιανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Ρωμανία ή Βασιλεία των Ρωμαίων ή Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή ‘Βυζάντιο’). Βάζουμε ένα ‘μεγεθυντικό φακό’ σε μια προσπάθεια να εξηγήσουμε τα ιστορικά γεγονότα σε μεγαλύτερο βάθος. Η Ιστορία μας βοηθά να κατανοήσουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε. Μας βοηθά να αποφύγουμε τα λάθη του παρελθόντος. Μας παρέχει απαντήσεις όλων των εποχών για τα σημερινά προβλήματα. Η σωστή μελέτη της Ιστορίας «ανοίγει» το μυαλό.

imageproxy

1. Μέσα σε έναν αιώνα από τον θάνατο του Μωάμεθ (632 μ.Χ.), οι στρατιές των Μουσουλμάνων επεκτάθηκαν κατά μήκος της Ρωμαϊκής Βορείου Αφρικής και εντός της Ισπανίας, μέχρι τα Πυρηναία. Στην Ανατολή οι Άραβες κατάπιαν επίσης την Ρωμαϊκή Παλαιστίνη και την Συρία. Απέτυχαν όμως να κατακτήσουν την Ρωμαϊκή Μικρά Ασία. Η Κιλικία στην Νότια-Ανατολική Μικρά Ασία ήταν η κρίσιμη γραμμή όπου η πρώτη Τζιχάντ αποκρούστηκε επιτυχώς. Οι Ανατολικοί Ρωμαίοι υπήρξαν η μόνη δύναμη στην Δυτική Ευρασία ικανή να κρατήσει πίσω, ή και αποφασιστικά κρατήσει πίσω, την αλλαχού ακαταμάχητη Ισλαμική πλημμύρα.

2. “Δίχως την εμπνευσμένη στρατηγική του Ηρακλείου ή την συνετή διαχείριση του Κώνστα ΙΙ, το ‘Βυζάντιο’ πιθανότατα θα είχε πέσει εντός του εβδόμου αιώνος.” – Warren Treadgold

3. “Οι Άραβες επωφελήθηκαν πάρα πολύ από τον καταστροφικό πόλεμο στον οποίο οι Βυζαντινοί και οι Πέρσες είχαν ξεσκίσει ο ένας τον άλλον. Οι Βυζαντινοί σοφά και συνετά κράτησαν πολλούς από τους στρατιώτες τους στα μετόπισθεν (οι Πέρσες δεν το έπραξαν), γεγονός το οποίο τους επέτρεψε να σταματήσουν τους Άραβες στο πρώτο δυνατό φυσικό σύνορο – Τα Όρη του Ταύρου στην Νότια-Ανατολική Ανατολία. Η Αίγυπτος, η Συρία και η Βόρειος Αφρική προστατεύονταν μόνο από ερήμους, οι οποίες δεν αποτελούσαν εμπόδιο για τους Άραβες” – Warren Treagold

4. Οι δύο μεγάλες δυνάμεις που αντιπαλεύονταν το Βυζάντιο ήταν η Σασσανιδική Περσική Αυτοκρατορία και το Χανάτο των Αβάρων. Το Ρωμαιο-Περσικό σύνορο έκοβε Βόρεια-Νότια διαμέσου της Άνω Μεσοποταμίας ως την Βόρεια-Δυτική Αραβία. Ανάμεσα στις δύο Αυτοκρατορίες, στην σημερινή περιοχή που αποτελούν η Ιορδανία, η βόρειος Σαουδική Αραβία και το Δυτικό Ιράκ, υπήρχαν δύο Χριστιανικές Αραβικές ηγεμονίες: οι Γασσανίδες και οι Λακμίδες. Οι Γασσανίδες ήταν ‘μιαφυσίτες’ Χριστιανοί, ενώ οι Λακμίδες (ο λαός*) ήταν ‘Νεστοριανοί’ Χριστιανοί. Αλλά η θρησκεία ήταν λιγότερο αποφασιστικός παράγων από την τοποθεσία: οι Γασσανίδες είχαν την τάση να συμμαχούν με το Βυζάντιο, την ίδια ώρα που οι Λακμίδες υπήρξαν συνήθως υποστηρικτές των Ιρανών/Περσών.

(*) Αντίθετα με τους υπηκόους τους, οι Λακμίδες βασιλείς παρέμειναν παγανιστές: όλοι εκτός από τον τελευταίο τους βασιλιά, Al-Nu’man III ibn al-Mundhir, 582-ca.602. Αυτός μεταστράφηκε στην Νεστοριανή πίστη του λαού του. (Το βασίλειο αυτό κατελύθη από τον Ιρανό σάχη το 602, και η δυναστεία του έλαβε τέλος)

(NovoScriptorium: Τούτο είναι σημαντικό καθώς εξηγεί τους λόγους που το Ισλάμ μορφοποιήθηκε με τον τρόπο που γνωρίζουμε. Δηλαδή, αιρετικές Χριστιανικές πεποιθήσεις ζευγαρωμένες με Αραβικό παγανισμό μοιάζουν να αποτελούν την βάση του)

5. “Ο Τιβέριος για τους Άραβες, και ο Μαυρίκιος για τους Ιταλούς, ξεχωρίζονται ως οι πρώτοι των Ελλήνων Καισάρων“, λέει ο Gibbon, παραθέτοντας τον Άραβα Χριστιανό συγγραφέα του 13ου αιώνος ‘Abulpharagius’ (Abu-l-Faraj, Bar Hebraeus) και τον Ιταλό (Λομβαρδό) ιστορικό Paulus Diaconus, d.799. Με αυτό εννοείται πως είχαν την ελληνική για μητρική γλώσσα: η γενιά του Ιουστινιανού του Ι, με καταγωγή από την Ιλλυρία, ήταν λατινόφωνη από γεννησιμιού.

6. Γράφοντας γύρω στο 550 μ.Χ., ο Προκόπιος περιέγραφε τους Σλάβους ως εξής:

“Ζουν σε θλιβερά χαμόσπιτα που έχουν τοποθετηθεί πολύ μακριά από το ένα το άλλο, αλλά, γενικά, κάθε άνθρωπος αλλάζει διαρκώς τον τόπο διαμονής του. Όταν μπαίνουν στη μάχη, η πλειοψηφία τους πάει ενάντια στον εχθρό τους με τα πόδια κρατώντας μικρές ασπίδες και ακόντια στα χέρια τους, αλλά ποτέ δεν φορούν κορσέδες. Πράγματι, μερικοί από αυτούς δεν φορούν ούτε ένα πουκάμισο ή ένα μανδύα, αλλά μαζεύοντας τα παπούτσια τους μέχρι και τα ιδιωτικά τους μέρη μπαίνουν στη μάχη με τους αντιπάλους τους. Και οι δύο λαοί [οι Σκλαβήνοι και οι Άντες *] έχουν επίσης την ίδια γλώσσα, μια εντελώς βάρβαρη γλώσσα. Επιπλέον, δεν διαφέρουν καθόλου μεταξύ τους σε εμφάνιση. Και είναι όλοι εξαιρετικά ψηλοί και ρωμαλέοι άνδρες, ενώ τα σώματά τους και τα μαλλιά τους δεν είναι ούτε πολύ ανοιχτόχρωμα ούτε ξανθά, ούτε κλίνουν εξ ολοκλήρου στον σκοτεινό τύπο, αλλά είναι ελαφρώς ερυθροί στο χρώμα. Και ζουν μια σκληρή ζωή, χωρίς να δίνουν καμία προσοχή στις σωματικές ανέσεις …”. – Procopius, History of the Wars, VII. 14. 22-30.

(*) Κατά πως φαίνεται, η ομάδα των Σκλαβήνων είχε βάση στον κεντρικό Δούναβη, ενώ οι Άντες στον κάτω Δούναβη, στην Μικρά Σκυθία.

(Πηγή: ‘The Rome that almost fell: The long seventh century’, του Michael O’ Rourke)

Έρευνα-Μετάφραση-Σχολιασμός: Αναστάσιος Φιλόπονος

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: