Τα ευρήματα Νεολιθικής εποχής στο νομό Έβρου

Στο παρόν άρθρο παρουσιάζουμε ευρήματα της Νεολιθικής εποχής στην περιοχή του νομού Έβρου.

Αρχαίος Δορίσκος

“Μετά τον οικισμό Μοναστηράκι, δεξιά του δρόμου Αλεξ/πολη – Φερών, στο χωματόδρομο προς το Δέλτα του Έβρου και στην τοποθεσία Σαράγια υψώνεται ένα βραχώδες έξαρμα, που εποπτεύει την πεδινή έκταση γύρω από το Δέλτα. Εδώ τοποθετείται η αρχαία πόλη του Δορίσκου (…) Το ύψωμα του Δορίσκου παρουσιάζει κατοίκηση από τα νεολιθικά χρόνια μέχρι τα ελληνιστικά”, μαθαίνουμε από την κάτωθι ‘επίσημη’ σελίδα:

(Πηγή: https://www.gtp.gr/LocInfo.asp?InfoId=49&Code=EGRRER10FERFER00060&PrimeCode=EGRRER10FERFER00060&Level=10&PrimeLevel=10&lng=1)

“Κατά τη δεκαετία του 1950 ο Γρηγόριος Ευθυμίου ερευνά επιφανειακά την περιοχή του Δορίσκου και ανακαλύπτει τύμβους και όστρακα διαφόρων εποχών. Επισημαίνει για πρώτη φορά την αρχαιολογική σημασία της τοποθεσίας και παραδίδει πλήθος παρατηρήσεων και δημοσιεύσεων σε εφημερίδες και περιοδικά.

Οι έρευνες του Γεώργιου Μπακαλάκη στις αρχές της δεκαετίας του 1960 επιβεβαίωσαν τις παρατηρήσεις του Ευθυμίου για τη σπουδαιότητα της θέσης στο λόφο «Σαράγια», ανατολικά του σύγχρονου χωριού Δορίσκος και νότια των Φερών και οδήγησαν στη ασφαλή ταύτιση της θέσης με τον αρχαίο Δορίσκο. Οι συστηματικές αρχαιολογικές έρευνες έφεραν στο φως ένα πλήθος ευρημάτων που χρονολογούνται από τους Προϊστορικούς μέχρι τους Ύστερους Ελληνιστικούς Χρόνους, γεγονός που φανερώνει ότι το ύψωμα του Δορίσκου παρουσιάζει συνεχή και μόνιμη εγκατάσταση

(Πηγή: http://www.ipet.gr/thesaurusII/articles.php?lang=gr&id=894&thm=9&p_id=&sp_id=)

Μάκρη (Σπηλιά Κύκλωπα) – Αλεξανδρούπολη

220px-cave,_makri,_evros

Ο χώρος κατοικήθηκε κατά την Νεολιθική περίοδο (5000 π.Χ.) στην περιοχή της Σπηλιάς. Τα επάλληλα κτίσματα που ήταν κατασκευασμένα από πηλό δημιούργησαν μικρό ύψωμα (Τούμπα) (…) Ο χώρος αποκαλύφθηκε κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο πρώτος αρχαιολόγος που τον επισκέφθηκε ήταν ο Γ. Μπαλακάκης που τον ταύτισε με την αρχαία Ζώνη και το ακρωτήριο Σέρρειο. Η ΙΘ’ ΕΠΚΑ άρχισε ανασκαφές το 1988 που συνεχίζονται μέχρι σήμερα. Αποκαλύφθηκε ο νεολιθικός οικισμός που είναι από τους σημαντικότερους της Βαλκανικής και έγινε φανερό ότι ο αρχαίος οικισμός δεν είναι η πόλη Ζώνη αλλά εμπορικός σταθμός. Το ακρωτήριο Σέρρειο ταυτίζεται πλέον με την απόληξη του Ισμάρου.

Σημαντικότερα μνημεία και αρχιτεκτονικά σύνολα της περιοχής θεωρούνται:
Νεολιθικός οικισμός.
Κατοικίες με δάπεδα, τοίχους πασσαλόπηκτους, φούρνους, εστίες κ.λπ. (…)”

(Πηγή: https://www.gtp.gr/LocInfo.asp?IncludeWide=&InfoId=9&Code=EGRRER0e&PrimeCode=EGRRER0e&Level=6&PrimeLevel=6&Entity=414&LocId=10639&lng=1)

2411231

“Νότια του χωριού Μάκρη και δυτικά από την παραλία Αλεξανδρουπόλεως εντοπίστηκε τούμπα σε μικρή απόσταση από την θάλασσα, κοντά στον σημερινό Πλάτανο, πάνω σε ένα φυσικό βραχώδες έξαρμα του εδάφους μήκους 400 μ. περίπου. Η βόρεια πλευρά του είναι ομαλή, η νότια όμως αρκετά απόκρημνη. Στην απόκρημνη παραλία που είναι ταυτόχρονα το νότιο όριο της τούμπας, εντοπίστηκε σπήλαιο και λαξευτές κατασκευές (κόγχες και σκαλοπάτια). Το σπήλαιο, του οποίου ο χώρος αποτελείται από δύο επίπεδα και τρεις θαλάμους ονομάζεται από τους ντόπιους Σπηλιά του Κύκλωπα Πολύφημου και φαίνεται πως, είχε κατοικηθεί κατά τα προϊστορικά χρόνια (…) Οι λαξευτές κατασκευές (κόγχες, δωμάτια, αυλάκια, δεξαμενές, σκάλες κλπ.) ανατολικά του σπηλαίου είναι δύσκολο να χρονολογηθούν, μαρτυρούν όμως μια διαχρονική εκμετάλλευση των βράχων της περιοχής. Πάνω από το σπήλαιο βρίσκεται ο νεολιθικός οικισμός της Μάκρης (5η χιλιετία π.Χ.), ο οποίος εκτείνεται σε μεγάλη απόσταση από το κέντρο της τούμπας και θεωρείται ο σημαντικότερος της Δυτικής Θράκης, αλλά και των Βαλκανίων. Στον ίδιο χώρο εντοπίστηκαν ίχνη κατοίκησης της παλαιολιθικής εποχής, της εποχής του Χαλκού και του Σιδήρου, καθώς και των ιστορικών χρόνων. (…) Τα αρχαιολογικά ευρήματα και κυρίως η κεραμική αποκαλύπτουν μόνιμη και συνεχή εγκατάσταση στην περιοχή της Μάκρης από την παλαιολιθική εποχή, την εποχή του Χαλκού και του Σιδήρου, καθώς και των ιστορικών χρόνων. Τα όστρακα της εποχής του Σιδήρου από τον αρχαιολογικό χώρο της Μάκρης παρουσιάζουν ομοιότητες με την κεραμική της Μεσημβρίας και των Πετρωτών. Την περιοχή φαίνεται πως κατοικούσε ολιγομελής γεωκτηνοτροφική κοινότητα, ενδεχομένως με κάποια κεντρική κοινοτική εξουσία η οποία σύμφωνα με τα ευρήματα ασχολούνταν εκτός από τη γεωργία και την κτηνοτροφία, με το εμπόριο, την κεραμική, τη λιθοτεχνία, την υφαντική και την καλαθοπλεκτική, την εκμετάλλευση πρώτων υλών (πυριτόλιθου) και τη δευτερογενή επεξεργασία προϊόντων (γαλακτοκομικών, γεωργικών, υφαντικής). Χαρακτηριστικός είναι ο κεντρικός χώρος του οικισμού, όπου βρέθηκαν αποθέτες με αμφορείς σε μια πήλινη πλατφόρμα. Η ύπαρξη αυτών των αγγείων μαρτυρούν ενδεχόμενες εμπορικές συναλλαγές και οικονομικές δραστηριότητες.

Στον αρχαιολογικό χώρο, στον κεντρικό τομέα της ανασκαφής βρέθηκαν ιδιωτικές οικίες με ορθογώνιο σχήμα και κατασκευές (εστίες, φούρνοι, λάκκοι) στο εσωτερικό τους και πολλαπλά δάπεδα, που δηλώνουν, ίσως αλλεπάλληλες χρήσεις και ανακατασκευές. Οι τοίχοι είναι πασσαλόπηκτοι με στοιβαχτό πηλό, ενώ είναι φανερή η χρήση ξυλείας ως υλικό δόμησης και υποστήριξης των αρχιτεκτονικών κατασκευών. Κάτω από το δάπεδο ενός σπιτιού βρέθηκαν αποθηκευτικά αγγεία και τρεις νεολιθικές ταφές σε κοντινή απόσταση μεταξύ τους. Η αποκάλυψη των τριών τάφων θεωρήθηκε σημαντικό γεγονός, γιατί είναι η πρώτη φορά που εντοπίζονται νεολιθικές ταφές στο χώρο Μακεδονίας και Θράκης.

Χαρακτηριστικός είναι ο οχυρωματικός (;) περίβολος, με ΒΑ- ΝΔ κατεύθυνση, ο οποίος έχει τη μορφή τοίχου από ακανόνιστες πέτρες με πάχος σε ορισμένα σημεία πάνω από 2μ.”

(Πηγή: http://www.ipet.gr/thesaurusII/articles.php?lang=gr&id=900&thm=9&p_id=&sp_id=)

Για την περιοχή της Μάκρης βρήκαμε και μια επιστημονική δημοσίευση της οποίας παραθέτουμε τον σύνδεσμο, για κάθε ενδιαφερόμενο αναγνώστη:

(Πηγή: http://www.grissh.gr/article/54afc868d36a36015200018d)

Ρίζια

“Κοντά στα Ρίζια εντοπίστηκαν δύο στρώματα, ένα της μέσης Παλαιολιθικής με λεπίδες- flakes και ένα της νεώτερης Παλαιολιθικής με blades. Πιθανά Μεσολιθικά ευρήματα από τον Κέραμο. Οικισμός πρώιμης εποχής Σιδήρου”

(Πηγή: https://www.gtp.gr/LocInfo.asp?infoid=9&code=EGRRER30VSAVSA781&PrimeCode=EGRRER30VSAVSA781&Level=9&PrimeLevel=9&IncludeWide=1&LocId=10797)

“ΒΑ του χωριού Ρίζια και νότια του ποταμού Άρδα, στη θέση Άγιος Νικόλαος, βρέθηκαν τυχαία κομμάτια πυριτόλιθου δουλεμένα από ανθρώπινα χέρια. Τα βαθύτερα στρώματα έδωσαν κομμάτια μεγάλα και φολιδωτά (Flakes), τα οποία θυμίζουν τους τύπους της Μέσης Παλαιολιθικής εποχής, ενώ όσα βρέθηκαν στα νεότερα στρώματα πλησιάζουν περισσότερο τις λεπίδες (Blades) και θυμίζουν τους τύπους της Νεότερης Παλαιολιθικής εποχής

(Πηγή: http://www.ipet.gr/thesaurusII/articles.php?lang=gr&id=915&thm=9&p_id=&sp_id=)

Δεν κατέστη δυνατό να βρεθούν φωτογραφίες ή άλλο οπτικοακουστικό υλικό για τα αναφερθέντα ευρήματα και οικισμούς, πλην των δύο φωτογραφιών που παραθέσαμε από την περιοχή της Μάκρης (Σπηλιά Κύκλωπα).

Έρευνα-Αποδελτίωση: Φιλάρετος Ομηρίδης

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: