Στην παρούσα σειρά άρθρων εκθέτουμε τις πολύ ενδιαφέρουσες σημειώσεις επί του βιβλίου “Ο Φίλων και οι απαρχές της Χριστιανικής Σκέψης“, του Henry Chadwick, Cambridge University, του συνεργάτη μας Αναστάσιου Φιλόπονου.
“…Οι ερμηνείες των αλληγοριών, όπως προ πολλού διατυπώνονται από τους ερμηνευτές του Ομήρου και όπως συστηματοποιήθηκαν από τους στωικούς, ιδιαίτερα βάσει των ετυμολογιών των κυρίων ονομάτων, παρείχαν έναν τρόπο απελευθέρωσης και εκσυγχρονισμού. Ερμηνευόμενη συμβολικώς η ‘Γένεσις’ δεν ήταν πια ένας αρχαίος και ελαφρώς χοντροκομμένος όσον αφορά στη γεωγραφία του μύθος, αλλά μια απόλυτα σύγχρονη αλληγορία σχετικά με την ανθρώπινη κατάσταση και με την αναζήτηση της λύτρωσης από τον άνθρωπο, όχι μια πηγή απομακρυσμένων χωροχρονικά πληροφοριών, αλλά ένα ‘χρυσωρυχείο’ φιλοσοφικών και ηθικών αληθειών” (Αυτή η πρακτική είχε ξεκινήσει ήδη πριν τον Φίλωνα) – Σελ. 32-33
“…ο Μωυσής χρησιμοποίησε την εξωτερική μορφή του μύθου, της ιστορικής αφήγησης και του εθιμοτυπικού νόμου προκειμένου να εκφράσει ένα ενδόμυχο, πνευματικό νόημα το οποίο βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με την άριστη ελληνική θεολογία, επιστήμη και ηθική. Είναι αξίωμα ότι το εμπνευσθέν κείμενο δεν μπορεί να παρουσιάζει τίποτε ασύμβατο προς το πνεύμα του Θεού. Ο Θεός είναι αμετάβλητος και δεν αλλάζει γνώμη τόσο εύκολα όπως υπονοείται στο βιβλίο της ‘Γενέσεως’. Η ‘οργή’ και οι απειλές Του δεν αποτελούν συναισθηματικές αντιδράσεις, αλλά θεραπευτικά και παιδαγωγικά μέσα όπως ο πόνος που προκαλείται από τους ιατρούς και τους δασκάλους. Κατά συνέπειαν (όπως υποστήριξε και ο Πλάτων στο ‘Γοργία’) είναι ατυχές να μην τιμωρείται ο άνθρωπος από τον Θεό. Παρά το γεγονός ότι ο άνθρωπος καταλαμβάνει μια σημαντική θέση ως ένα από τα πιο εξέχοντα πλάσματα της Δημιουργίας, η Θεία Πρόνοια αγκαλιάζει τα πάντα, και το Σύμπαν δεν υφίσταται μόνον χάριν της ανθρωπότητας, αλλά ο άνθρωπος δημιουργήθηκε προκειμένου να προσφέρει τη δική του συνεισφορά στο σύνολο. Η δραστηριότητα του Θεού δεν γίνεται αντιληπτή μέσω θαυματουργικών ενεργειών παρέμβασης στη φυσική τάξη, αλλά ακριβώς ως μια διατήρηση της αρμονίας και της σταθερότητας όλων. Τα ουράνια διακηρύσσουν τη δόξα του Θεού” – Σελ 33-34
“Υπονοεί ότι σε οποιαδήποτε περίπτωση, άμεσα ή έμμεσα, ένας είναι ο Θεός που αποτελεί την πηγή του Μωσαϊκού Νόμου και των αληθειών της Ελληνικής Φιλοσοφίας, αφού ο ανθρώπινος νους συγγενεύει με τον Θείο νου έχοντας φτιαχτεί κατ’ εικόνα του Θείου Λόγου, και κατά συνέπειαν έχει κάποια ικανότητα να ανακαλύπτει και να κατανοεί την αλήθεια σχετικά με πραγματικότητες πέρα από τον χρόνο και τον χώρο” – Σελ 34
“…η μελέτη των αντικειμένων της γενικής παιδείας προετοιμάζει τον νου για τη φιλοσοφία, η οποία με τη σειρά της προετοιμάζει τον νου για την ακόμη ανώτερη σοφία της αποκαλυφθείσας θεολογίας, την οποία ο νους δεν είναι σε θέση να συλλάβει χωρίς τη συνδρομή της εμπνευσθείσας προφητείας” – Σελ. 36
“Η έναρξη της γνώσης του Θεού γίνεται με τη στοχαστική παρατήρηση του φυσικού κόσμου” – Σελ. 45
“Το γεγονός ότι ο Θεός μπορεί να αποκαλύπτεται και να προσφέρει τη χάρη Του επιβεβαιώνει την ελευθερία που χαρίζει η πίστη σε Αυτόν” – Σελ. 46
“…ο άνθρωπος που φθάνει στο ανώτατο επίπεδο αυτογνωσίας, ανακαλύπτει κατά συνέπειαν την απόλυτη μηδαμινότητα του δημιουργηθέντος όντος, τελικώς απαλλάσσεται από κάθε ελπίδα για τον εαυτό του και αποκτά την αληθινή πίστη. Αυτός λοιπόν, ο υπαρξιακός άπελπις άνθρωπος είναι που επιτυγχάνει τη συνειδητή γνώση του Όντος. Έτσι η πραγματική αυτογνωσία είναι η επίγνωση της εξάρτησης του δημιουργήματος από τον Δημιουργό” Σελ. 48
“Αδιάσπαστη ένωση με τον Θεό εν αγάπη = Θέωσις” – Σελ. 54
“Ο Ιουστίνος είναι πεπεισμένος ότι με λίγες απαραίτητες τροποποιήσεις και διορθώσεις, οι φιλοσοφίες του Πλάτωνος και του Χριστού μπορούν κάλλιστα να εναρμονιστούν, διότι σύμφωνα με την Βίβλο όσο και με τον Πλάτωνα, ο Θεός είναι υπερβατικός, είναι ο Ων πέρα από αυτόν τον κόσμο της ύλης, του χώρου και του χρόνου, ακατανόμαστος, ασώματος, απαθής και αμετάβλητος. Τόσο η ‘Γένεσις’ όσο και ο ‘Τίμαιος’ διδάσκουν ότι ο κόσμος έχει δημιουργηθεί και εξαρτάται από το Θείο θέλημα. Ο Πλάτων μιλάει επίσης ορθώς για τη συγγένεια της ψυχής με τον Θεό και για την ελεύθερη βούληση. Ωστόσο ο Πλάτων έσφαλλε τόσο στην πεποίθησή του ότι η αθανασία είναι ένα εγγενές στοιχείο της ψυχής και όχι ένα θείο χάρισμα, όσο και στο ότι αποδεχόταν το δόγμα της ανακυκλωτικής μεταμψύχωσης” – Σελ. 64
“…η χριστιανική αξιολόγηση της φυσικής τάξεως δεν είναι από μόνη της θεϊκή, αλλά μάλλον μια μυστηριακή κλίμακα που οδηγεί προς τον Δημιουργό” (άποψη-θέση του Ιουστίνου) – Σελ. 65
Η θετική του -του Ιουστίνου- αξιολόγηση της Ελληνικής Φιλοσοφίας οφείλεται στο δόγμα του Θείου Λόγου: “Ο Λόγος και η Σοφία του Θεού ενσαρκώθηκαν δια του Ιησού Χριστού, που είναι επίσης η εγγενής Αιτία όλων των πραγμάτων και ιδιαιτέρως των ελλόγων όντων. Όλοι όσοι λογίζονται και ενεργούν λογικώς και ορθώς, είναι μέτοχοι του πνεύματος του Χριστού, του καθολικού Λόγου” Σελ. 65-66
“…το κάθε έλλογο ον μετέχει της ουσίας του καθολικού Λόγου, της οποίας και το ίδιο αποτελεί ένα κομμάτι, αφού μέσα του έχει σπαρθεί ένας σπόρος της από τον Θείο Σπορέα. Μέσω αυτής της ιδέας εξηγεί και τις διαφωνίες των φιλοσόφων κατά την αναζήτηση της μίας και μοναδικής αλήθειας: ο καθένας κατέχει μόνον ένα τμήμα της αλήθειας, ενώ ο Χριστός είναι το Όλον του οποίου αποσπάσματα αποτελούν οι Φιλόσοφοι” – Σελ. 66
“…Θεωρεί πως όταν απομακρύνονται τα εμπόδια της προκατάληψης και της παραπληροφόρησης, αποκαλύπτεται σε όλη της τη λαμπρότητα η αλήθεια της Θείας αποκαλύψεως του Χριστού” – Σελ. 71
Ο όρος ‘ΟΡΘΟΔΟΞΙΑ’ αρχίζει να εξαπλώνεται τον 2ο αιώνα – Σελ. 75
(τέλος πρώτου μέρους)
Novo Scriptorium 
Leave a comment