Άβαροι, Σλάβοι και η οριστική καταστροφή της Αρχαίας Ελλάδος

Σε αυτή τη σειρά άρθρων παρουσιάζουμε επιλεγμένες σκηνές από την ιστορία της Χριστιανικής Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας (Ρωμανία ή Βασιλεία των Ρωμαίων ή Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ή ‘Βυζάντιο’). 

imageproxy.jpg

Έτη 581-82 μ.Χ. :

– Στη μέση του Δουνάβεως, έπειτα από πολιορκία δύο ετών, οι Άβαροι κατέλαβαν (581) το Sirmium, το μεγαλύτερο Ρωμαϊκό οχυρό στα βορειοδυτικά, λίγο παραπάνω από το σύγχρονο Βελιγράδι. Κατά το επόμενο έτος (582) o Τιβέριος παραχωρεί επίσημα την περιφέρεια Sirmium και συμφωνεί να πληρώσει εξαιρετικές πληρωμές στους Αβάρους, ονομαστικά 100,000 ασημένια νομίσματα. Εν τω μεταξύ, οι Σλάβοι προωθήθηκαν τόσο νότια όσο η Αθήνα, την οποία εξ όσων φαίνεται λεηλάτησαν. Η αποσύνθεση των Αθηνών, η οποία ξεκίνησε από την παραμέληση και τη μετανάστευση από το άστυ στην περιφέρεια του, ολοκληρώθηκε με εισβολή από μια ομάδα Σλάβων και Αβάρων, η οποία έλαβε χώρα πιθανώς το 582. Πιθανότατα ήταν αυτή η στιγμή όπου οι περισσότερες βασιλικές έξω από τα τείχη και η εκκλησία τεσσάρων αψίδων στην αίθουσα της βιβλιοθήκης του Αδριανού καταστράφηκαν—Gian Pietro Brogiolo, Bryan Ward-Perkins, The Idea and Ideal of the Town between late Antiquity and the early Middle Ages, Brill, 1999: 222-23; Goette 2001: 76. Cf 582, 586, 592.

– Οι Σλάβοι και οι Άβαροι εισβάλλουν στην περιοχή πέριξ των Αθηνών το 582. Ο Ιωάννης ο Εφέσιος, καλούμενος και Ιωάννης της Άμιδας, ανέφερε ότι οι Σλάβοι  λεηλάτησαν όλη την Ελλάδα και τις περιοχές γύρω από τη Θεσσαλονίκη, καταλαμβάνοντας πολλές πόλεις και οχυρά στις αρχές της δεκαετίας του 580. Η ίδια η πόλη των Αθηνών, αν και πολύ μειωμένη, παρέμενε στα αυτοκρατορικά χέρια. Όμως, μέχρι το 588, εκτός από την Κόρινθο, όλες οι αρχαίες πόλεις της Πελοποννήσου εξαλείφθησαν, έσβησαν από τον χάρτη. (Mango’s phrase: pp.24, 70; also Cameron p.160).

(NovoScriptorium: Συνεπώς, πρέπει να είναι ξεκάθαρο σε όλους ποιος κατέστρεψε τις αρχαίες πόλεις και μνημεία της Ελλάδος. Φυσικά, πριν τους Αβάρους και τους Σλάβους, οι  Γότθοι του Αλάριχου Ι και οι Έρουλοι -αμφότερα Γερμανικά φύλα- έκαναν πολύ χειρότερα. Παραπέμπουμε τον αναγνώστη σε προηγούμενα άρθρα μας για το θέμα)

– “Ο Αυτοκράτωρ Μαυρίκιος απέστειλε με πρέσβεις στον Childepert, βασιλέα των Φράγκων, 50.000 solidi (χρυσά νομίσματα) ώστε εκείνος να επιτεθεί με το στρατό του εναντίον των Λογγοβάρδων και να τους διώξει από την Ιταλία, και έτσι ο Childepert εισήλθε ξαφνικώς στην Ιταλία με ένα αμέτρητο πλήθος Φράγκων. Οι Λογγοβάρδοι εδραιώθηκαν καλά στις πόλεις τους και όταν ανταλλάχθηκαν αγγελιοφόροι ανάμεσα στις παρατάξεις και προσφέρθηκαν δώρα, έκαναν ειρήνη με τον Childepert. Όταν επέστρεψε στη Γαλατία, ο Αυτοκράτωρ Μαυρίκιος, έχοντας μάθει ότι είχε συνάψει μια συνθήκη με τους Λογγοβάρδους, ζήτησε την επιστροφή των solidi που είχε δώσει για την εκδίωξη των Λογγοβάρδων. Αλλά ο Childepert, βασιζόμενος στη δύναμη των πόρων του, δεν θα έδινε μια απάντηση σε αυτό το θέμα” (Paulus, Hist. Lang.. III.17).

–Για περισσότερο από 200 έτη, από το 587 ως το 805, οι Σλάβοι θα ελέγξουν το μεγαλύτερο μέρος της Πελοποννήσου.

(NovoScriptorium: Αυτό το γεγονός εξηγεί το ανιχνεύσιμο Σλαβικό αίμα/DNA στην Πελοπόννησο. Πρέπει όμως να τονιστεί ότι αυτό κυμαίνεται μόνο μεταξύ 4-14% και περιορίζεται σε πολύ συγκεκριμένες περιοχές, κυρίως κάποια χωριά)

Όλα τα Βαλκάνια, πλην κάποιων παράκτιων πόλεων, χάθηκαν για την Αυτοκρατορία από τους Αβάρους, μια πολύ ισχυρή ομάδα Ευρασιατών νομάδων, και των Σλάβων που ήρθαν μαζί τους. Κατεβαίνοντας από τον Δούναβη ποταμό υπό τον Khagan Bajan (565), οι Άβαροι εισήλθαν στα αυτοκρατορικά εδάφη περί το 573, όταν ο Αυτοκράτωρ Ιουστίνος ΙΙ (565-78) ήταν υπεραπασχολημένος με τους πολέμους του με την Περσία (572, 576-78 και 589).

Οι Άβαροι κατέφυγαν προς τα δυτικά αφού οι -πρώην- υποτελείς τους Τούρκοι κατέστρεψαν τη μεγάλη αυτοκρατορία τους που είχε τη βάση της στη Μογγολία (552 μ.Χ.). Μετακινήθηκαν σε αυτό που γνωρίζουμε ως Ρωσικές στέπες, όπου ο Αυτοκράτωρ Ιουστινιανός της Ανατολικής Ρώμης τους πλήρωσε (574) για να υποτάξουν τους Ούννους και τους Σλάβους που εισέβαλαν πλιατσικολογώντας διαρκώς στις Ρωμαϊκές επαρχίες στα Βαλκάνια. Η αυτοκρατορία των Αβάρων βρέθηκε στην κορύφωσή της στα τέλη του 6ου αιώνα, όταν εκτεινόταν από τον άνω Δούναβη ως τον Βόλγα. Ήταν εν μέρει υπεύθυνοι για τη μετανάστευση προς το Νότο Σέρβων και Κροατών. Το Αβαρικό Κράτος, αποδυναμωμένο από εσωτερικές διαφωνίες, καταστράφηκε μετέπειτα από μια συνδυασμένη επίθεση Φράγκων και Βουλγάρων  το 796. Η υπόσταση (το status) των Αβάρων ως ‘βαρβάρων’ βεβαιώθηκε για τους Ρωμαίους / ‘Βυζαντινούς’ συγγραφείς από τις ενδυμασίες τους: οι Άβαροι φορούσαν μακριά καφτάνια από δέρμα ή γούνα που κατέβαιναν ως τα γόνατα, παντελόνια, και στις μπότες με μαλακές σόλες που έμοιαζαν με μοκασίνια. (Browning 1975 p.189).

(NovoScriptorium: Οι Τουρκικές φυλές ήταν υπεύθυνες για την προς Δύση κίνηση των Αβάρων και των Σλάβων. Θα πρέπει να ήταν αρκετά ισχυρές ή τρομακτικές ώστε να εξαναγκάσουν τους Αβάρους και τους Σλάβους να καταφύγουν σε άλλα εδάφη. Θα πρέπει να ήταν αρκετά πιο ‘βαρβαρικές’ ακόμη και από αυτές τις δύο φυλές. Η Ρωμαϊκή διπλωματία χρησιμοποίησε τον χρυσό πολλές φορές για να αποφύγει αχρείαστες μάχες. Εδώ έχουμε άλλο ένα τέτοιο παράδειγμα. Αλλά ήταν εξίσου μια εκ των πολλών φορών που οι πληρωμές είχαν το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα. Στην περίπτωση αυτή οι Άβαροι όχι μόνο δεν τήρησαν τη συμφωνία αλλά κινήθηκαν προς τα Ρωμαϊκά εδάφη και διαμόρφωσαν μια Αυτοκρατορία ακριβώς δίπλα ή και επάνω τους. Πολιόρκησαν ακόμη και την Κωνσταντινούπολη! Επιπροσθέτως, πίεσαν Σλαβικούς πληθυσμούς να κινηθούν προς το Νότο και να προκαλέσουν ακόμη μεγαλύτερα προβλήματα στην Αυτοκρατορία. Μοιάζει ως μια ‘αλυσίδα βαρβάρων’, από την Μογγολία ως την Νότια Ευρώπη, που πίεζαν ο ένας τον άλλο να κινηθούν Δυτικά! Και δυστυχώς για την Αυτοκρατορία αυτό δεν συνέβη μόνο μία φορά…)

–Οι Σλάβοι (ή Σκλαβήνοι) είχαν καταλάβει όλη την βόρεια πλευρά του Δούναβη ήδη από το 400 μ.Χ.. Στους δύο επόμενους αιώνες συνέθεσαν διάφορα μικτά τμήματα επιδρομών που εισέρχονταν στην Αυτοκρατορία. Η πρώτη πολιορκία της Θεσσαλονίκης από τους Σλάβους χρονολογείται το 586 (ή πιθανώς και το 597) και άλλη μία έλαβε, καθώς φαίνεται, περί το 604, στη διάρκεια της βασιλείας του Αυτοκράτορος Φωκά.

(Πηγή: ‘The Rome that almost fell: The long seventh century’, του Michael O’ Rourke)

Έρευνα-Μετάφραση-Σχολιασμός: Αναστάσιος Φιλόπονος

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

Blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: